PAKISTAN: HỘI NGHỊ LIÊN TÔN KÊU GỌI BẢO ĐẢM TỰ DO TÔN GIÁO VÀ QUYỀN CÔNG DÂN BÌNH ĐẲNG

Chuyển ngữ: Lm. Titô Trần Nguyên Lãm

WHĐ (15/11/2026) - Các vị lãnh đạo tôn giáo, thành viên ngành tư pháp, quan chức chính phủ Pakistan và đại diện Tòa thánh quy tụ tại Islamabad nhằm thúc đẩy đối thoại liên tôn, bình đẳng trước pháp luật và chung sống hòa bình.

Hiệp hội Luật sư Tòa Thượng thẩm Islamabad (IHCBA), phối hợp với Tòa Khâm sứ Tòa thánh tại Pakistan, đã tổ chức Hội nghị Toàn quốc về Hòa hợp Liên tôn và Hòa bình tại khuôn viên Hiệp hội Luật sư Tòa Thượng thẩm Islamabad, với chủ đề “Xây dựng những nhịp cầu Đức tin, Công lý và Hòa bình”.

Hội nghị quy tụ nhiều nhân vật nổi bật trong nước và quốc tế, đại diện Tòa thánh, các nhà ngoại giao, nghị sĩ, thẩm phán, chuyên gia pháp lý, học giả tôn giáo, các vị lãnh đạo tinh thần, nhà hoạt động nhân quyền và đại diện các tổ chức xã hội dân sự. Mục đích của hội nghị là thúc đẩy sự hòa hợp liên tôn, bình đẳng theo hiến pháp, tự do tôn giáo, tôn trọng lẫn nhau và chung sống hòa bình tại Pakistan.

Một phái đoàn cấp cao của Bộ Đối thoại Liên tôn thuộc Tòa thánh, Quốc gia Thành Vatican, đã tham dự hội nghị. Phái đoàn gồm Đức ông Indunil Janakaratne Kodithuwakku Kankanamalage, Tổng Thư ký Bộ Đối thoại Liên tôn, và cha Markus Solo Kewuta, SVD, phụ trách lĩnh vực Hồi giáo tại khu vực châu Á và Thái Bình Dương.

Sự hiện diện của các vị nhấn mạnh cam kết liên tục của Giáo hội Công giáo trong việc củng cố đối thoại, sự hiểu biết lẫn nhau và tình huynh đệ giữa những người thuộc các tôn giáo khác nhau tại Pakistan.

Hội nghị có sự tham dự của nhiều nhân vật nổi bật trong nước, trong đó có Chánh án Tòa án Sharia Liên bang và Chánh án Tòa Thượng thẩm Islamabad; ông Azam Nazeer Tarar, ASC, Bộ trưởng Liên bang phụ trách Luật pháp và Tư pháp; ông Qamar Zaman Kaira, cựu Thống đốc Gilgit-Baltistan và lãnh đạo cấp cao của Đảng Nhân dân Pakistan (PPP); ông Khel Das Kohistani, Bộ trưởng Liên bang phụ trách các nhóm thiểu số; ông Anthony, Phó Chủ tịch Hội đồng Lập pháp Sindh; Pir Syed Haider Gillani thuộc Ratyhotar Sharif; và Allama Basharat Hussain Miami.

Các tham dự viên chụp ảnh lưu niệm.

Hội nghị còn có sự hiện diện của Đức Tổng Giám mục Joseph Arshad, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công giáo Pakistan; Đức Tổng Giám mục Khalid Rehmat; Đức cha Indrias Rehmat; Đức cha Yousaf Sohan; Đức cha Samson Shukardin; Đức Tổng Giám mục Benny Mario Travaas; và Đức Tổng Giám mục Sabastian Francis Shaw.

Các đại sứ và nhà ngoại giao đến từ nhiều quốc gia, đại diện Hiệp hội Luật sư Tòa án Tối cao Pakistan và Hội đồng Luật sư Pakistan, thành viên các hiệp hội luật sư thuộc nhiều tòa thượng thẩm, giới tư pháp cấp quận, các học giả và lãnh đạo tôn giáo của Hồi giáo, Kitô giáo, Ấn giáo và Sikh giáo, cùng các luật sư và đại diện xã hội dân sự cũng tham dự cuộc gặp gỡ quan trọng này.

Trong bài phát biểu chào mừng, Đức Tổng Giám mục Germano Penemote, Khâm sứ Tòa thánh, nhấn mạnh vai trò không ngừng của ngành ngoại giao Tòa thánh trong việc bảo vệ phẩm giá con người, công lý và hòa bình, đồng thời tôn trọng quyền tự do và chủ quyền của mỗi dân tộc, mỗi quốc gia.

Ngài nói: “Tòa thánh không thể dửng dưng khi sự sống con người bị đe dọa, hủy hoại hoặc bị phân biệt đối xử”.

Ngài khẳng định: “Tòa thánh luôn hiện diện bên cạnh những người nghèo hèn và đau khổ, nỗ lực hết mình, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục và chăm sóc sức khỏe, cũng như trong các hoạt động bác ái dành cho những người túng thiếu nhất. Qua đó, Tòa thánh làm chứng cho sứ mệnh xây dựng những nhịp cầu vững bền, với xác tín rằng sự sống con người là một quyền bất khả xâm phạm, và việc bảo vệ sự sống là luật nền tảng và công chính nhất cần phải tuân giữ”.

Đức Khâm sứ bày tỏ hy vọng hội nghị có thể “góp phần xây dựng một nền văn hóa trong đó sự đa dạng tôn giáo ngày càng được đón nhận bằng thái độ tôn trọng thay vì sợ hãi, và những khác biệt về chính trị – xã hội trở thành cơ hội để cộng tác, thay vì là nguồn gốc của chia rẽ và xung đột”.

Đức ông Indunil Janakaratne Kodithuwakku Kankanamalage, Tổng Thư ký Bộ Đối thoại Liên tôn, đã suy tư về chủ đề hội nghị dựa trên nhiều văn kiện của Giáo hội và giáo huấn thuộc Huấn quyền Công giáo, từ Tuyên ngôn Nostra aetate đến Thông điệp Magnifica Humanitas.

Ngài nói: “Tự do tôn giáo không phải là sự nhượng bộ mà cộng đồng này dành cho cộng đồng khác. Đó là sự nhìn nhận phẩm giá của con người. Một xã hội không trở nên yếu kém chỉ vì các công dân của mình thờ phượng Thiên Chúa theo những cách thức khác nhau. Trái lại, xã hội trở nên vững mạnh hơn khi những người có niềm tin tôn giáo khác nhau có thể chung sống hòa bình, đóng góp cho công ích và bảo vệ nhau trước những bất công”.

Đức ông Kodithuwakku đã trích dẫn lời tuyên bố nổi tiếng của ông Ali Jinnah, vị sáng lập Pakistan: “Quý vị được tự do; quý vị được tự do đến các đền thờ của mình, được tự do đến các thánh đường Hồi giáo hoặc bất cứ nơi thờ phượng nào khác tại Quốc gia Pakistan này. Quý vị có thể thuộc bất kỳ tôn giáo, đẳng cấp hay tín ngưỡng nào – điều đó không liên quan gì đến công việc của Nhà nước”.

Từ đó, ngài kêu gọi bảo đảm quyền công dân bình đẳng và việc thực thi các luật pháp hiện hành của đất nước nhằm bảo vệ các quyền căn bản và phẩm giá của mọi người, kể cả những người được gọi là thành phần thiểu số. Ngài mời gọi người dân Pakistan cùng nhau cộng tác và phục vụ công ích.

Cha Markus Solo Kewuta, SVD, phụ trách lĩnh vực Hồi giáo tại khu vực châu Á và Thái Bình Dương, bày tỏ sự trân trọng đối với hội nghị đầu tiên do Hiệp hội Luật sư Tòa Thượng thẩm tổ chức. Hội nghị này được hình thành từ hai chuyến viếng thăm Bộ Đối thoại Liên tôn của chính Hiệp hội, với sự hỗ trợ của Đức Khâm sứ Tòa thánh tại Pakistan và các giám mục địa phương.

Khi triển khai chủ đề hội nghị, cha nhấn mạnh sứ điệp cốt lõi của ngày gặp gỡ: đức tin, công lý và hòa bình có mối tương quan hỗ tương không thể tách rời. Đức tin phải được thể hiện bằng công lý. Nơi nào có công lý, nơi đó có hòa bình. Hòa bình là thước đo sức khỏe của một quốc gia. Trong một xã hội đa nguyên đang bị chia rẽ bởi sự gia tăng của chủ nghĩa cuồng tín và chủ nghĩa cực đoan tôn giáo, cần lưu tâm đến khái niệm tiết độ, hay “wasatiyyah”, trong cách sống và thực hành đức tin.

Trong khuôn khổ hội nghị, Chánh án Tòa Thượng thẩm Islamabad nhấn mạnh tầm quan trọng của quyền công dân bình đẳng và căn tính quốc gia chung.

Ông nhận định rằng các công dân không nên bị phân chia bằng những nhãn mác như “đa số” và “thiểu số”, nhưng cần nhìn nhận nhau như những thành viên bình đẳng của cùng một quốc gia. Dù có những khác biệt về niềm tin tôn giáo, ông nhấn mạnh: “Tất cả chúng ta đều là người Pakistan”. Những nhận định của ông làm nổi bật tầm quan trọng của sự bình đẳng theo hiến pháp, tinh thần hòa nhập và sự hiệp nhất quốc gia.

Ông Qamar Zaman Kaira chỉ ra rằng việc diễn giải sai lạc tôn giáo là một trong những nguyên nhân quan trọng gây nên tình trạng bất khoan dung và chia rẽ trong xã hội. Ông nhấn mạnh rằng các giáo huấn tôn giáo cần được hiểu và thực hành đúng theo tinh thần đích thực của mình, nhằm cổ võ hòa bình, lòng trắc ẩn, công lý và sự tôn trọng phẩm giá con người, thay vì định kiến và thái độ thù nghịch.

Ông Khel Das Kohistani nêu bật tình trạng cưỡng ép cải đạo như một mối quan ngại nghiêm trọng khác, đồng thời là trở ngại đối với việc xây dựng lòng tin giữa các cộng đồng tôn giáo và củng cố đối thoại liên tôn. Những nhận định của ông cho thấy sự cần thiết phải có những biện pháp bảo vệ pháp lý hữu hiệu, bảo đảm các quyền căn bản và thúc đẩy những nỗ lực chung, để mỗi người có thể tự do thực hành niềm tin và đưa ra lựa chọn tôn giáo của mình.

Những nhận định trên củng cố sứ điệp trọng tâm của hội nghị: sự hòa hợp liên tôn đòi hỏi nhiều hơn là thiện chí. Điều đó cần có sự bình đẳng trước pháp luật, vai trò lãnh đạo tôn giáo có trách nhiệm, việc bảo vệ các quyền căn bản và lòng can đảm để giải quyết những vấn đề nhạy cảm thông qua đối thoại và sự cộng tác mang tính xây dựng. Các tham dự viên nhấn mạnh rằng sự đa dạng tôn giáo và văn hóa của Pakistan phải trở thành nguồn sức mạnh, chứ không phải nguyên nhân gây chia rẽ.

Hội nghị cũng cho thấy tầm quan trọng của giáo huấn Giáo hội Công giáo về các mối tương quan liên tôn, đặc biệt là Tuyên ngôn Nostra Aetate của Công đồng Vatican II. Văn kiện này khuyến khích sự tôn trọng lẫn nhau, nhìn nhận các giá trị thiêng liêng hiện diện trong những truyền thống tôn giáo khác và cộng tác trong việc xây dựng hòa bình cũng như phục vụ công ích.

Trong Thông điệp Fratelli Tutti (số 198), Đức Thánh cha Phanxicô nhấn mạnh rằng đối thoại đích thực bao hàm việc lắng nghe, thấu hiểu và tìm kiếm những điểm chung. Những nguyên tắc này vẫn giữ vai trò thiết yếu trong công cuộc xây dựng một xã hội công bằng và hòa bình.

Sự tham dự của phái đoàn Tòa thánh càng củng cố sứ điệp rằng đối thoại liên tôn không đơn thuần là việc trao đổi ý tưởng, nhưng còn là trách nhiệm chung trong việc bảo vệ phẩm giá con người, cổ võ tình huynh đệ và phục vụ nhân loại.

Hội nghị tái khẳng định tầm quan trọng của việc xây dựng những nhịp cầu nối kết các cộng đồng tôn giáo, các định chế hiến pháp và giới luật gia, nhằm góp phần xây dựng một đất nước Pakistan bao dung và hòa bình hơn.

Cuộc gặp gỡ kết thúc với lời kêu gọi mới gửi đến giới lãnh đạo chính trị, ngành tư pháp, các tổ chức tôn giáo, giới luật gia và xã hội dân sự: hãy cùng nhau hành động, vượt lên trên những khác biệt về tôn giáo, văn hóa và xã hội. Hội nghị nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm để mọi công dân đều được hưởng phẩm giá, sự an toàn, tự do, công lý và cảm thức thuộc về cộng đồng như nhau, bất kể căn tính tôn giáo của mình.

Sứ điệp của hội nghị thật rõ ràng: Đức tin phải khơi nguồn cho công lý, đối thoại phải củng cố sự thấu hiểu, và nhân tính chung phải liên kết chúng ta trong công cuộc xây dựng nền hòa bình bền vững.

Tác giả: Samuel Clement (vaticannews.va) 
Nguồn: hdgmvietnam.com