GIÁO HỘI TẠI CHÂU Á ĐƯỢC MỜI GỌI NHÂN BẢN HÓA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) VÀ NÂNG ĐỠ CÁC NHÀ TRUYỀN GIÁO KỸ THUẬT SỐ

Chuyển ngữ: Lm. Titô Trần Nguyên Lãm

WHĐ (01/11/2026) - Tại cuộc họp ở Macau, các giám mục, học giả và những người hoạt động trong lĩnh vực truyền thông châu Á kêu gọi sử dụng trí tuệ nhân tạo để phục vụ phẩm giá con người, đồng thời dành cho những người trẻ loan báo Tin mừng trên môi trường kỹ thuật số sự nhìn nhận, đồng hành và hỗ trợ mục vụ nhiều hơn.

Giáo hội tại châu Á được mời gọi đặt phẩm giá con người ở vị trí trung tâm trong việc phát triển và sử dụng trí tuệ nhân tạo, đồng thời dành cho những nhà truyền giáo kỹ thuật số trẻ sự nhìn nhận, đào tạo và nâng đỡ nhiều hơn.

Theo Đài Phát thanh Veritas Á châu, những lời kêu gọi này được đưa ra tại Đại hội thường niên của Văn phòng Truyền thông Xã hội thuộc Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC-OSC), diễn ra tại Macau từ ngày 27 đến 31 tháng 10.

Các tham dự viên quy tụ dưới chủ đề: “Magnifica humanitas và những con đường hiệp hành trong công cuộc loan báo Tin mừng tại châu Á: Thông truyền Đức Kitô trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo”.

Dung mạo con người phía sau màn hình

Phát biểu tại Đại hội ngày 29 tháng 10, Đức cha Marcelino Antonio Maralit Jr., Chủ tịch FABC-OSC, kêu gọi thực hiện cuộc chuyển đổi kỹ thuật số theo hướng bảo vệ các mối tương quan giữa con người với nhau. Ngài nhận định rằng đối với hàng triệu người tại châu Á, lần đầu tiên họ gặp gỡ Giáo hội có thể là qua một màn hình.

“Đằng sau mỗi màn hình tại châu Á đều có một khuôn mặt”, ngài nói.

Đức cha mô tả thế giới kỹ thuật số là “quảng trường chính, là đồi Areopagus của thời đại chúng ta”, đồng thời nhìn nhận khoảng cách giữa những cộng đồng có kết nối kỹ thuật số và những người vẫn chưa được tiếp cận với công nghệ này.

Nhắc lại giáo huấn của Đức Thánh cha Lêô XIV, ngài nhấn mạnh rằng thách đố sâu xa nhất của trí tuệ nhân tạo liên quan đến chính ý nghĩa của việc làm người.

Đức cha Maralit cảnh báo về nạn buôn người trong các hoạt động lừa đảo trực tuyến, tình trạng bóc lột trẻ em trên mạng, việc giám sát và những hình ảnh, video giả mạo bằng công nghệ deepfake.

Ngài nhấn mạnh rằng các giáo sĩ tuyệt đối không được trình bày những bài giảng do trí tuệ nhân tạo soạn ra như thể đó là bài giảng của chính mình, cũng không được phó thác việc đồng hành thiêng liêng cho các thuật toán.

Những đề nghị của ngài bao gồm việc đào tạo, bảo đảm tính minh bạch, bảo vệ dữ liệu cá nhân và thể hiện tình liên đới với những người lao động bị gạt ra bên lề, những người đang góp phần duy trì các công nghệ kỹ thuật số bằng chính công sức lao động của mình.

Bảo vệ những người dễ bị tổn thương

Những tổn thất về con người do sự phát triển công nghệ gây ra cũng là trọng tâm trong bài diễn từ chính của Tiến sĩ Levi Checketts, thuộc Đại học Baptist Hồng Kông.

Ông lưu ý đến những thiệt hại môi trường do hoạt động khai thác khoáng sản và rác thải điện tử gây ra, bên cạnh tình trạng lao động xử lý dữ liệu với mức lương thấp và áp lực tâm lý nặng nề.

Ông đặt vấn đề đối với những cách tiếp cận xem tuổi già, sự mong manh và những giới hạn của con người như những khiếm khuyết mà công nghệ phải loại bỏ.

Giáo sư Leo-Martin Angelo R. Ocampo, một tu sĩ Dòng ba Đa Minh thuộc Đại học Santo Tomas ở Manila, đã tiếp cận việc phân định qua sự đối chiếu giữa Babel và Giêrusalem.

Ông giải thích rằng công nghệ có thể thúc đẩy lòng kiêu ngạo và khát vọng kiểm soát, nhưng cũng có thể góp phần tái lập các mối tương quan và bảo đảm mọi người đều có chỗ đứng. Các thuật toán phản ánh những ưu tiên của con người; vì thế, trách nhiệm luân lý là điều không thể thiếu.

Bén rễ trong cầu nguyện và gặp gỡ

Trong Thánh lễ khai mạc ngày 28 tháng 10, Đức cha Stephen Lee Bun-sang, Giám mục Macau, nhắc lại rằng Chúa Giêsu đã tuyển chọn những con người có lịch sử riêng và những giới hạn của họ. Ngài nhấn mạnh rằng việc truyền thông Tin mừng đòi hỏi sự khiêm tốn, cầu nguyện và quan tâm đến những đau khổ của con người.

Ngài kêu gọi: “Hãy lắng nghe trước khi nói, đồng hành trước khi xét đoán”.

Đức cha Malcolm Sequeira, Giám mục Amravati, Ấn Độ, cũng khuyến khích những người hoạt động trong lĩnh vực truyền thông luôn bén rễ trong Đức Kitô khi đối diện với những biến chuyển của công nghệ.

Dựa trên lời mời gọi của Thánh Phaolô về việc mặc lấy áo giáp của Thiên Chúa, ngài cảnh báo đừng xem trí tuệ nhân tạo là nguồn bảo đảm an toàn cho mình. Ngài nói: “Hãy vững tin. Đừng sợ hãi. Đừng hoảng loạn”.

Dành chỗ cho các nhà truyền giáo kỹ thuật số

Lời nhấn mạnh về việc đồng hành này được thể hiện cụ thể trong phần trình bày ngày 29 tháng 10 của bà Gethsemani Cindy Gorospe, Điều phối viên Truyền thông Xã hội của Đài Phát thanh Veritas Á châu.

Bà chia sẻ kinh nghiệm từ Đại hội lần thứ nhất dành cho các nhà truyền giáo kỹ thuật số Công giáo châu Á, quy tụ hơn 100 nhà sáng tạo nội dung đến từ 17 quốc gia châu Á tại Manila, từ ngày 10 đến 13 tháng 9.

Bà nói: “Đang có một lời kêu gọi cấp thiết về việc hội nhập vào đời sống Giáo hội”, đồng thời đề nghị các Giáo hội địa phương và Hội đồng Giám mục lắng nghe những người trẻ sáng tạo nội dung và tạo cơ hội để họ tham gia vào đời sống mục vụ.

Bà giải thích rằng những người trẻ sáng tạo nội dung mong muốn được trực tiếp gặp gỡ các giám mục để được hướng dẫn trong việc phân định thiêng liêng, được chỉ dẫn về giáo luật và được bảo vệ về mặt mục vụ. Họ cần có mối liên hệ gần gũi hơn với các vị lãnh đạo và cơ cấu của Giáo hội địa phương, cũng như những cơ chế có khả năng nâng đỡ công việc và đáp ứng những áp lực mà họ phải đối diện.

Bà Gorospe lưu ý đến tình trạng cô lập, mệt mỏi về tinh thần và những rủi ro chính trị mà các nhà truyền giáo kỹ thuật số đang phải gánh chịu.

Bà đề nghị thành lập một ủy ban chuyên trách thuộc FABC-OSC, đồng thời xây dựng chương trình đào tạo kết hợp thần học, khả năng phục hồi nội tâm và các kỹ năng truyền thông.

Hướng đến ngày Giới trẻ Thế giới năm 2027 tại Seoul, bà kêu gọi các vị lãnh đạo nhìn nhận những người trẻ hoạt động trong lĩnh vực truyền thông như những cộng sự trong công cuộc loan báo Tin mừng.

Vượt ra ngoài màn hình

Tiến sĩ Victor Lam, cố vấn của Giáo phận Hồng Kông về giáo lý và công nghệ thông tin, kêu gọi lấy “sự khôn ngoan của con tim” làm kim chỉ nam cho sứ mệnh này.

Theo ông, những cuộc gặp gỡ trên môi trường kỹ thuật số cần dẫn đến các mối tương quan nhân bản bền vững và việc tham dự vào đời sống bí tích của Giáo hội.

Những ưu tiên ông đề ra bao gồm giúp người trẻ sử dụng công nghệ cách có trách nhiệm và tự do; củng cố các mối tương quan cá nhân; đồng thời định hướng sự đổi mới công nghệ phục vụ công lý, hòa bình và công ích.

Tiến sĩ Lam khuyến khích các nhà truyền giáo kỹ thuật số vượt lên trên khát vọng tìm kiếm sự nổi tiếng, và luôn đặt việc loan báo Tin mừng làm ưu tiên hàng đầu.

Ban Biên tập Vatican News (vaticannews.va) 
Nguồn: hdgmvietnam.com