CÁO THỈNH VIÊN ÁN PHONG THÁNH SCHUMAN: ĐỨC GIÁO HOÀNG MUỐN GIÚP CHÂU ÂU TÌM LẠI “ĐỘNG LỰC MỚI” QUA CHUYẾN TÔNG DU PHÁP

Chuyển ngữ: Lm. Titô Trần Nguyên Lãm

WHĐ (13/9/2026) - Đức Giáo hoàng Lêô XIV sẽ đặt châu Âu và hòa bình vào tâm điểm trong ngày 28/9, khi ngài đến thăm Metz trong khuôn khổ chuyến tông du Pháp từ ngày 25 đến 28/9.

Metz nằm ở vùng Đông Bắc nước Pháp, gần biên giới Đức. Đây là thủ phủ của Moselle, một tỉnh thuộc vùng Lorraine của Pháp, cùng với Alsace từng bị Đế quốc Đức sáp nhập trong giai đoạn từ năm 1871 đến 1918. Điều này sau đó đã dẫn đến những cuộc xung đột giữa Pháp và Đức trong hai cuộc Thế chiến.

Thành phố Metz gắn bó mật thiết với Robert Schuman. Là một chính khách Pháp – dù sinh ra là người Đức và thấm nhuần sâu sắc cả hai nền văn hóa – ông hành nghề luật sư tại Metz khi thành phố còn thuộc Đức và tiếp tục ở lại đây sau khi Metz trở về dưới quyền kiểm soát của Pháp. Sau đó, ông bước vào chính trường để phục vụ nước Pháp. Ông nhiều lần đảm nhiệm chức vụ bộ trưởng và đứng đầu chính phủ.

Schuman là một tín hữu Công giáo đạo đức đến mức hiện nay án phong thánh cho ông đang được tiến hành.

Cha Bernard Ardura, sử gia người Pháp và nguyên Chủ tịch Ủy ban Giáo hoàng về Khoa học Lịch sử, là cáo thỉnh viên án phong thánh của ông. Tiến trình cấp giáo phận đã kết thúc vào năm 2004, và ngày 19/6/2021, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã tuyên phong Robert Schuman là Đấng Đáng kính.

“Mẫu gương của một Kitô hữu dấn thân trong chính trị”

Theo cha Ardura, Schuman là “mẫu gương của một Kitô hữu dấn thân trong chính trị.” Cha nói với OSV News: “Ông là một chính khách say mê công ích. Có thể tóm tắt toàn bộ ý nghĩa cuộc đời ông trong điều đó. Theo quan niệm của ông, dấn thân phục vụ công chúng là con đường ưu việt để thực thi đức ái. Ông đã hoàn toàn hiến mình cho công ích.”

Robert Schuman, một biểu tượng của sự hiệp nhất châu Âu, được Đức Giáo hoàng Phanxicô tuyên phong Đấng Đáng kính vào tháng 6/2021, trong một bức ảnh chụp năm 1958. Năm 1950, khi đang giữ chức Bộ trưởng Ngoại giao Pháp, ông đề nghị thành lập Cộng đồng Than và Thép châu Âu, đặt nền móng cho tiến trình hội nhập châu Âu. (Ảnh OSV News/Liên minh châu Âu, Wikimedia Commons, Public Domain)

Suốt cuộc đời, Schuman đã nỗ lực cho sự hòa giải Pháp-Đức và việc xây dựng một châu Âu thống nhất.

Theo cha Ardura, Schuman còn là “một con người làm việc không mệt mỏi, tôn trọng người khác và quảng đại, hết sức khiêm nhường và giản dị.” Cha cho biết: “Hoạt động chính trị của ông bén rễ trong đời sống cầu nguyện. Ông tham dự Thánh lễ mỗi ngày, lần chuỗi Mân côi và đọc các Giờ kinh Phụng vụ.”

Schuman trải qua những năm cuối đời tại thị trấn nhỏ Scy-Chazelles, cách Metz khoảng ba dặm, và được an táng tại đây vào năm 1963. Cha Ardura cho biết: “Ngôi nhà của ông hiện mở cửa cho khách tham quan. Đó là một ngôi nhà rất giản dị và nằm rất gần nhà thờ mà ông đến mỗi ngày. Ông thực sự sống như một đan sĩ. Ông sống độc thân suốt đời. Ông thường nói rằng mình ‘kết hôn với chính trị’.”

Schuman đang giữ chức Bộ trưởng Ngoại giao khi công bố bản tuyên bố được cả châu Âu biết đến với tên gọi Tuyên bố Schuman, ngày 9/5/1950. Trong đó, ông đề nghị thành lập Cộng đồng Than và Thép châu Âu. Mục tiêu của ông là thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời thiết lập nền hòa bình lâu dài giữa Pháp và Đức.

“Xây dựng những mối dây liên kết thay vì sử dụng vũ khí”

Cha Ardura nhấn mạnh: “Vào thời điểm ấy, than và thép là nguồn nguyên liệu cho ngành công nghiệp sản xuất vũ khí. Xây dựng những mối dây liên kết thay vì sử dụng vũ khí – đó chính là điều Schuman mong muốn.” Năm 1958, Schuman trở thành vị Chủ tịch đầu tiên của Nghị viện châu Âu mới được thành lập, lúc đó được gọi là “Đại hội đồng Nghị viện”.

Ngày 28/9, Đức Giáo hoàng Lêô XIV sẽ phát biểu tại Metz về châu Âu và hòa bình.

Cha Ardura nhận định: “Ngài nhìn châu Âu dưới ánh sáng tích cực hơn nhiều so với Đức Giáo hoàng Phanxicô tiền nhiệm. Đức Giáo hoàng Phanxicô có cái nhìn khá bi quan về châu Âu và thường nhấn mạnh đến những khía cạnh tiêu cực của châu lục này.”

Cha Ardura nhắc đến những phát biểu của Đức Giáo hoàng Phanxicô ngày 25/11/2014, trong chuyến viếng thăm ngắn đến Strasbourg, Pháp – nơi đặt trụ sở của Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu.

Trong bài phát biểu khi ấy, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã mô tả châu Âu như một “người bà, không còn sinh động và sức sống”; và theo cha Ardura, “sau đó ngài còn nhiều lần sử dụng lại cách diễn đạt này.”

Tầm nhìn của Đức Giáo hoàng Lêô XIV về châu Âu khác với Đức Phanxicô

Theo vị cáo thỉnh viên, tầm nhìn của Đức Giáo hoàng Lêô XIV khá khác biệt. Cha Ardura nhận xét: “Ngài đã đi nhiều nơi bên ngoài quê hương mình. Ngài từng sống tại Rôma và hiểu rõ châu Âu. Ngài nhận thấy châu Âu đang bị sa lầy trong một bộ máy quan liêu cồng kềnh và bao trùm nhiều lĩnh vực vốn không phải lúc nào cũng thiết yếu và không phải lúc nào cũng thuộc thẩm quyền của châu Âu. Ngài cũng nhận thấy châu Âu đang gặp khó khăn trong việc tạo ảnh hưởng trên trường quốc tế.”

Cha Ardura nói tiếp: “Nhưng Đức Giáo hoàng Lêô XIV cũng nhận thấy rằng châu Âu thực sự là một thực thể quan trọng, với lịch sử bắt nguồn từ một trực giác về khả năng cụ thể của việc xây dựng hòa bình. Ngài muốn khích lệ châu Âu tìm lại một động lực mới theo hướng này.”

Theo cha Ardura, “chính ở điểm này, việc nhắc đến Schuman trở nên đặc biệt ý nghĩa.”

Cha nói: “Châu Âu mà Schuman từng biết đã thay đổi rất nhiều kể từ đó. Từ năm 1950 đến nay, chế độ toàn trị đã sụp đổ hầu như khắp nơi.”

Tuy nhiên, theo cha, tầm nhìn của Schuman vẫn còn nguyên giá trị cho ngày nay.

Một thực thể vững chắc “dựa trên những lợi ích kinh tế chung”`

Cha Ardura giải thích: “Ông ta hình dung châu Âu như một thực thể được xây dựng vững chắc trên nền tảng những lợi ích kinh tế chung, nhờ đó bảo đảm các quốc gia thành viên cùng hợp tác với nhau thay vì gây chiến với nhau. Đồng thời, ông cũng muốn châu Âu rộng mở với những quốc gia khác và với những hình thức hợp tác sâu rộng hơn.”

Ngày nay, mỗi tháng, tại Scy-Chazelles đều có một Thánh lễ cầu nguyện cho châu Âu để tưởng nhớ Schuman.

Đối với Đức Tổng Giám mục Philippe Ballot của Metz, Thánh lễ do Đức Giáo Hoàng cử hành tại Nhà thờ Chính tòa Saint-Étienne ở Metz ngày 28/9 sẽ là cơ hội để suy tư về “sứ điệp hòa bình” của Schuman.

Trong thông báo chính thức ngày 20/8 về chuyến viếng thăm của Đức Giáo Hoàng, Đức Tổng Giám mục viết: “Nhờ những người kiến tạo hòa giải như Đấng Đáng kính Robert Schuman, vùng Moselle mang đến một chứng tá quý giá cho thấy hận thù không có tiếng nói cuối cùng; trái lại, những kẻ thù của ngày hôm qua có thể trở thành anh em.”

Ngài viết tiếp: “Sứ điệp hòa bình này vang vọng lời kêu gọi của Đức Thánh Cha về ‘một nền hòa bình không vũ trang và có sức giải giới’ giữa lòng thế giới đang bị chia rẽ của chúng ta.”

Đối với Đức Tổng Giám mục Ballot, Schuman là một “khuôn mặt của sự hòa giải”, người mà “ngay cả hôm nay vẫn có thể khơi lên trong tâm hồn mỗi người – đặc biệt nơi những người trẻ – khát vọng nhìn thấy tình huynh đệ ngày càng triển nở tại châu Âu và xa hơn nữa.”

Tác giả: Caroline de Sury (osvnews) 

Nguồn: hdgmvietnam.com