BÀI SUY NIỆM LỄ TRO 2026

Hiểu đúng về ăn chay – kiêng thịt của người Công giáo

Kính thưa cộng đoàn phụng vụ,

Tại sao có một số ngày người Công giáo lại tự nguyện nhịn ăn, bỏ thịt, bớt vui chơi trong khi ai cũng có quyền tận hưởng cuộc sống này? Liệu đây có phải là luật lệ khắt khe hay là một hành trình thiêng liêng để con người tìm lại chính mình? khi nói đến ăn chay hay kiêng thịt, nhiều người nghĩ ngay đến việc nhịn ăn, bỏ bữa hay là tránh món ngon.

Nhưng thật ra trong ánh sáng đức tin Công giáo, ăn chay không chỉ là hành động thể xác mà còn là một hành trình thiêng liêng của tâm hồn. Đó là khi ta dừng lại giữa nhịp sống vội vã, tự nhắc mình rằng con người không chỉ sống nhờ cơm bánh mà còn nhờ tình yêu, nhờ lời cầu nguyện và sự kết hiệp với Thiên Chúa. Đức Giêsu đã dạy chúng ta rằng : “ Người ta sống không chỉ nhờ cơm bánh nhưng còn nhờ mọi lời do miệng Thiên Chúa phán ra” ( Mt 4,4 ).

Vì thế việc ăn chay và kiên thịt không đơn giản là bớt ăn một món ngon mà là một cách dọn dẹp tâm hồn để Thiên Chúa đi vào cuộc đời người mỗi người chúng ta. Vì với người Công giáo ý nghĩa thực sự của ăn chay là để làm chủ bản thân. Giữa một thế giới ngập tràn cám dỗ sự hưởng thụ và tiêu thụ, con người rất dễ đánh mất khả năng biết dừng lại đúng lúc.

Và ăn chay chính là bài học về tự chủ và tiết độ. Khi ta tập bỏ đi một món ăn ưa thích, ta đang tập làm chủ bản năng, không để cái bụng điều khiển con tim. Cũng như người luyện thể thao, người Kitô hữu tập luyện tâm hồn bằng cách giảm bớt của ăn vật chất để gia tăng sức mạnh tinh thần. Bởi mỗi lần ta nhịn ăn một chút một chút là mỗi lần ta nói với chính mình rằng tôi không lệ thuộc vào vật chất.

Chúng ta sống vì điều cao cả hơn. Và chính trong khoảnh khắc ấy, tâm hồn được mở ra. Nó nhẹ nhõm hơn, sâu sắc hơn và gần gũi với Thiên Chúa hơn bao giờ hết. Luật ăn chay của Giáo hội không nhằm khiến ai đó thiếu thốn mà là đánh thức lòng trắc ẩn. Bởi khi chúng ta bớt đi một phần ăn, một món ngon là ta đang dành phần ấy cho người nghèo, người bệnh tật, người đang đau khổ.

Nhiều giáo xứ vẫn giữ truyền thống tốt đẹp từ xưa đến nay, đó là dùng tiền tiết kiệm được trong mùa chay để dâng vào quỹ bác ái. Có nhiều gia đình họ có thói quen trong suốt thời gian mùa chay, họ dùng tiền và thời gian của mình để nấu cơm, mang đến chia sẻ cho người nghèo, người cô đơn, tàn tật.

Từ đó ăn chay trở thành một hành động yêu thương chứ không chỉ là nghi thức tôn giáo. Bởi vì Chúa không muốn chúng ta đói. Ngài chỉ muốn chúng ta biết chia sẻ với đồng loại của mình. Có một điều đặc biệt đó là Giáo hội luôn nhắc nhở chúng ta rằng ăn chay bên ngoài chỉ có ý nghĩa khi đi cùng với ăn chay ở bên trong.

Khi ta kiêng một món ăn, ta được mời gọi kiêng luôn những điều làm hư hại tâm hồn người khác như kiêng lời nói vô ích, lời nói xấu vì nó làm tổn thương người khác. Kiêng cơn giận dữ, sự kiêu ngạo và thói quen phán xét để hạn chế tổn thương tâm hồn tha nhân. Kiêng lối sống ích kỷ, chỉ biết mình mà quên đi người để lòng bác ái được lan tỏa.

Nói một cách chính xác hơn, mùa chay của đạo Công giáo không phải là mùa của cái bụng đói mà là mùa của con tim được chữa lành. Đức thánh Cha Phanxicô nói : nếu bạn không biết kiêng điều xấu thì việc kiêng ăn cũng vô ích. Hãy ăn chay bằng miệng, đừng nói những lời cay nghiệt. Hãy ăn chay bằng mắt, đừng nhìn những điều xấu. Hãy ăn chay bằng tay, đừng làm điều ác. Hãy ăn chay bằng trái tim, đừng thù ghét ai.

 Ăn chay giúp người tín hữu hiệp thông sâu sắc với Chúa Giêsu, Đấng đã ăn chay 40 ngày trong hoang địa để chuẩn bị cho sứ vụ loan báo Tin mừng. Chúa Giêsu người đã nếm trải sự đói, sự cô đơn và cả cám dỗ để dạy ta biết rằng không phải ai mạnh hơn kẻ khác thì chiến thắng mà là ai làm chủ được chính mình thì thắng mọi sự.

Khi ta tự nguyện ăn chay, ta đang bước theo Chúa trên con đường tự hiến. Ta dâng cho Ngài sự hy sinh nhỏ bé của mình như một lời tạ ơn, một cách đáp lại tình yêu cứu độ của Ngài. Cũng giống như thân xác cần bớt lại sau một thời gian ăn uống vô độ thì tâm hồn cũng cần thanh lọc khỏi sự ồn ào, lo toan, giận dữ và tham vọng.

Mùa Chay là cơ hội để chúng ta sống chậm lại, để chúng ta biết biết ơn và ý thức hơn về sự sống quý giá ở đời này.  Ăn chay không làm cho con người khổ sở hơn, ngược lại, nó giúp chúng ta nhẹ nhõm hơn, bình an hơn và trong sạch hơn.

Bởi khi ta ít đòi hỏi cho bản thân, ta lại thấy thế giới này đáng yêu hơn và lòng mình cũng gần gũi với Chúa hơn bao giờ hết. Thực tế cuộc sống có nhiều người cho rằng, luật ăn chay kiêng thịt của người Công giáo là một nghĩa vụ cứng nhắc khô khan. Nhưng thật ra với Giáo hội, mọi luật đều là chiếc cầu nối để dẫn con cái đến với tình yêu đích thực là Thiên Chúa. Vì luật ấy giúp chúng ta sống kỷ luật hơn. Rồi nhờ sự kỷ luật ấy, chúng ta được biến đổi để trở nên thánh thiện hơn.

Tóm lại, ăn chay kiêng thịt của đạo Công giáo không chỉ là việc bớt một món ăn mà là hành trình nuôi dưỡng linh hồn. Vì khi chúng ta biết bớt đi một phần của mình, chúng ta lại được nhận nhiều hơn. Đó là một tâm hồn bình an, một tấm lòng rộng mở và một niềm vui sâu thẳm khi biết rằng Chúa đang ở cùng ta. Mùa chay rồi sẽ đi qua nhưng tinh thần yêu thương và tiết độ mà mùa chay để lại thì luôn đọng mãi. Đó chính là ánh sáng để soi bước đời sống người tín hữu mỗi ngày. Vậy hãy đón nhận mùa chay trong tâm tình hân hoan trở về. Về với con người thật ban sơ, về với Chúa là Cha nhân lành. Vì ngài luôn nhìn chúng ta với ánh mắt trìu mến và luôn giang rộng vòng tay để ôm ta vào lòng dù ta đã sai bao nhiêu lần đi nữa.

                                                                            Linh mục Giuse Phan Cảnh

                                                          ĐCV Thánh Phaolo Lê Bảo Tịnh Thanh Hóa