WHĐ (15/8/2026) - Nhân ngày Thế giới Di dân và Tị nạn lần thứ 112 (27/9/2026), Đức Thánh cha Lêô XIV kêu gọi quan tâm đến trẻ em di cư, nhóm dễ tổn thương nhất, thường chịu mất mát, bạo lực, buôn người. Ngài nhấn mạnh mỗi em, dù chỉ một, mang phẩm giá vô hạn vì được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa. Ngài kêu gọi cá nhân, Giáo hội, các tôn giáo và thể chế dân sự cùng bảo vệ, đón tiếp các em.
SỨ ĐIỆP CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV
NHÂN NGÀY THẾ GIỚI NGƯỜI DI CƯ VÀ TỊ NẠN LẦN THỨ 112
Ngày 27 tháng 9 năm 2026
"Dù chỉ một trong những trẻ nhỏ này" (x. Mt 18,10)
Anh chị em thân mến,
Mỗi năm, ngày Thế giới Di dân và Tị nạn mời gọi chúng ta hướng sự chú ý đến những khía cạnh khác nhau của hiện tượng phức tạp là di cư. Đối với ngày Thế giới lần thứ 112 này, chủ đề "Dù chỉ một trong những trẻ nhỏ này" thu hút sự chú ý của chúng ta đến những trẻ vị thành niên trực tiếp liên quan đến kinh nghiệm di cư và chạy trốn, đến sự chăm sóc mà chúng ta có bổn phận dành cho các em, và đến lời hứa của Chúa rằng "ai đón tiếp một em nhỏ như thế này vì danh Thầy, là đón tiếp chính Thầy" (Mc 9,37).
Trẻ vị thành niên phải di dời: một thực tại phức tạp của tình trạng dễ bị tổn thương
Trẻ vị thành niên là nhóm dễ bị tổn thương nhất trong các dòng di cư toàn cầu. Các em là những khuôn mặt cụ thể, có những câu chuyện riêng biệt, và đang kêu gọi lương tâm chúng ta. Mỗi năm, hàng triệu trẻ em và thanh thiếu niên bị buộc phải rời bỏ quê hương vì chiến tranh, nghèo đói, bạo lực, thảm họa môi trường và những thảm kịch khác. Đáng buồn thay, số lượng các em vẫn tiếp tục gia tăng. Những hệ quả về kinh tế, chính trị và quân sự của thảm họa này là vô cùng to lớn. Nỗi đau khổ của trẻ em di cư không kết thúc khi các em được tái định cư. Có những trẻ em rất nhỏ đã mất cha mẹ, anh chị em và bạn bè, và đã chứng kiến những hành vi bạo lực không thể diễn tả được. Những em khác, bị tách khỏi gia đình trong thời gian dài, cố gắng đoàn tụ với gia đình trong khi phải chịu đựng nỗi thống khổ của sự chia lìa. Cũng có những trẻ vị thành niên thực hiện hành trình cùng với cha mẹ, nhưng vẫn phải đối mặt với những điều kiện hết sức khắc nghiệt và gây sang chấn tâm lý. Cuối cùng, chúng ta không thể quên tình cảnh bi thảm của những em bị tách khỏi cha mẹ do việc hồi hương.
Thêm vào tình cảnh đã quá đau lòng này còn có những thảm kịch khác: cái chết trên các tuyến đường di cư, nạn buôn người và bóc lột, việc tuyển mộ trẻ vị thành niên để sử dụng trong các cuộc xung đột vũ trang, bạo lực tình dục, hôn nhân cưỡng ép, và những sự tàn bạo mà các em phải chịu đựng hoặc chứng kiến trong hành trình của mình. Phẩm giá của các em bị chà đạp bằng vô số cách thức khác nhau.
Trong Sứ điệp cho ngày Thế giới Di dân và Tị nạn năm 2017, với chủ đề "Trẻ em di dân, những người dễ bị tổn thương và không có tiếng nói", Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nhắc lại rằng trẻ em di cư "không có khả năng tự vệ theo ba cách: các em là trẻ em, các em là người ngoại quốc, và các em không có phương tiện để tự bảo vệ mình. Tôi xin mọi người hãy giúp đỡ những ai, vì nhiều lý do khác nhau, buộc phải sống xa quê hương và bị tách khỏi gia đình mình."
Tuy nhiên, giữa quá nhiều bóng tối như thế, ánh sáng của tình liên đới vẫn không thiếu vắng. Các cá nhân, gia đình, các định chế dân sự và các cộng đoàn Giáo hội đã chọn không đi qua bên kia đường mà làm ngơ (x. Lc 10,29-37). Chúng ta nghĩ đến những gia đình mở rộng cửa nhà mình để trả lại cho những trẻ em này hơi ấm của một mái ấm gia đình; những nhà giáo dục phục vụ tại các trung tâm tiếp nhận; những tình nguyện viên và nhân viên cứu trợ, những người mỗi ngày tận hiến bản thân để hàn gắn những vết thương vô hình của các em nhỏ này dọc theo các tuyến đường di cư và trong các thành phố của chúng ta. Qua sự dấn thân của mình, họ làm chứng rằng tình yêu có thể vượt thắng sự dửng dưng.
Dù chỉ một trong những trẻ nhỏ này
Trước thực tại bi thảm này, tâm trí tôi hướng về những lời của Chúa Giêsu, những lời chất vấn sâu xa lương tâm chúng ta: "Ai đón tiếp một em nhỏ như thế này vì danh Thầy, là đón tiếp chính Thầy" (Mt 18,5). Đây không phải là vấn đề của con số hay thống kê. Tin mừng mời gọi chúng ta đừng tính toán: dù chỉ một người. Mỗi trẻ em, mỗi con người, đều mang một phẩm giá vô hạn. Mỗi người được tạo dựng theo hình ảnh và giống Thiên Chúa (x. St 1,26); mỗi người là một sự hiện diện của Chúa. Trước mỗi trẻ em di cư, chúng ta được mời gọi thực hiện một hành vi của nhân tính và đức tin, vì chúng ta có khả năng đón nhận và gặp gỡ Chúa. Lời mời gọi này càng trở nên khẩn thiết hơn dưới ánh sáng của một lời khẳng định khác của Chúa trong Tin mừng theo Thánh Matthêu: "Ta là khách lạ, các ngươi đã tiếp đón" (Mt 25,35).
Đáng buồn thay, trẻ em di cư dễ bị bỏ quên hơn, vì các em thiếu những người lớn có khả năng bảo vệ và nâng đỡ mình. Vì thế, cần phải can thiệp tại các quốc gia xuất xứ của các em để loại bỏ những nguyên nhân buộc các em phải trốn chạy, đồng thời cung cấp sự bảo vệ và đón tiếp tại các quốc gia trung chuyển và đích đến. Tiếng kêu của những trẻ em phải di dời ngày nay vang lên đến Thiên Chúa, cũng giống như tiếng kêu đã được nghe thấy trong sách Xuất hành: "Ta đã thấy rõ cảnh khổ cực của dân Ta bên Ai-cập, Ta đã nghe tiếng chúng kêu than vì bọn cai hành hạ. Phải, Ta biết các nỗi đau khổ của chúng, Ta xuống giải thoát chúng" (Xh 3,7-8). Thiên Chúa nghe thấy tiếng kêu của các em và, để mang lại sự giải thoát, Người mạnh mẽ kêu gọi lương tâm và hành động của mỗi người chúng ta, cũng như Người đã làm với ông Môsê. Chúng ta không thể thờ ơ, cũng không thể trở nên quen thuộc với nỗi đau khổ như thế.
Lời kêu gọi trách nhiệm của tất cả mọi người
Chỉ một trong những trẻ nhỏ này kêu gọi mỗi người chúng ta, trong đời sống cá nhân, mở mắt và mở lòng để lắng nghe sâu xa câu chuyện, những nỗi sợ hãi và những giấc mơ của em, vượt qua sự thờ ơ vốn biến con người thành một con số thống kê không liên quan trực tiếp đến chúng ta. Đây là một lời mời gọi nhận ra phẩm giá của mỗi trẻ em, ngay cả trước khi xét đến tình trạng là "người di cư", và bảo vệ những quyền căn bản của các em: quyền được sống, được giáo dục, và được hưởng một mức sống cho phép phát triển toàn diện về thể chất, tâm lý, tinh thần, đạo đức và xã hội.
Dù chỉ một trong những trẻ nhỏ này kêu gọi chúng ta, trong đời sống Giáo hội, biến việc đón tiếp từ một khái niệm trừu tượng thành một thực hành mục vụ bền vững. Chúng ta không thể chỉ đơn giản giao phó nhiệm vụ này cho các dòng tu hay hiệp hội được phú bẩm một đặc sủng riêng biệt. Trước những khuôn mặt cụ thể mà chúng ta gặp gỡ trong đời sống hằng ngày, toàn thể cộng đoàn Kitô hữu được mời gọi coi những trẻ em này như con cái của chính mình, và dấn thân vào câu chuyện cụ thể của từng em. Các cộng đoàn Kitô hữu cần được khích lệ để thúc đẩy sự hội nhập của người tị nạn và di cư, và coi trọng các em như những thành viên trọn vẹn của gia đình Giáo hội, vun trồng những con đường giáo dục và thiêng liêng mới, kể cả những con đường mang tính cá vị hóa, vượt ra ngoài não trạng chỉ đơn thuần là trợ giúp. Đặc biệt, điều thiết yếu là phải ngăn ngừa sự cô đơn, cô lập và bị khước từ, những điều cũng ảnh hưởng đến con cái của người di cư; và thúc đẩy những cơ hội gặp gỡ và hội nhập, trong đó người trẻ địa phương và người trẻ di cư có thể nâng đỡ lẫn nhau bằng con đường tôn trọng lẫn nhau, liên đới và tình bạn.
Dù chỉ một trong những trẻ nhỏ này, trong chân trời của các tôn giáo khác nhau, nhắc nhở chúng ta rằng sự dễ bị tổn thương của người trẻ không biết đến ranh giới tôn giáo và liên kết chúng ta trong một trách nhiệm nhân đạo và thiêng liêng chung. Điều này trở thành mảnh đất màu mỡ cho một cuộc đối thoại liên tôn cụ thể, trong đó các tín hữu, dựa vào cảm thức siêu việt riêng của mình, cùng cộng tác dệt nên những mạng lưới bảo vệ. Các cộng đoàn đức tin được mời gọi kiến tạo những không gian, nơi mọi trẻ em, cả nam lẫn nữ, đều được tôn trọng và trân trọng trong căn tính văn hóa của mình, qua đó ngăn ngừa nguy cơ các em bị những nhóm cực đoan lôi kéo vào con đường cực đoan hóa. Xét cho cùng, bảo vệ một trẻ em chính là gìn giữ hình ảnh Thiên Chúa được in khắc nơi em.
Dù chỉ một trong những trẻ nhỏ này, trong bối cảnh của các thể chế dân sự, kêu gọi chúng ta tái khẳng định nguyên tắc về lợi ích tốt nhất của trẻ em. Các thể chế công và tư có bổn phận ưu tiên bảo vệ phẩm giá của mỗi trẻ em và thanh thiếu niên. Điều này đòi hỏi phải áp dụng những công cụ pháp lý bảo vệ hiệu quả, thúc đẩy việc đoàn tụ gia đình, và ngăn ngừa những sang chấn do sự chia ly gây ra. Cần có một sự thay đổi cấp bách trong cách nhìn: trọng tâm của cuộc tranh luận phải chuyển từ việc chỉ đơn thuần quản lý di cư sang việc bảo vệ đầy đủ và tức thời các quyền con người, áp dụng "một sự đáp ứng có phối hợp, liên đới và hiệu quả, có khả năng bảo đảm sự bảo vệ, đón tiếp và những cơ hội hội nhập đích thực cho những người di cư" (Diễn văn trước Quốc hội Tây Ban Nha, Madrid, 8 tháng 6 năm 2026).
Chúng ta hãy phó thác những trẻ em di cư và tị nạn cho sự che chở hiền mẫu của Đức Trinh Nữ Maria, Đấng cùng với Thánh Giuse và Hài Nhi Giêsu đã trải qua sự tàn bạo của bạo lực Hêrôđê và thảm kịch lưu vong tại Ai Cập (x. Mt 2,13-15). Xin Mẹ đồng hành với bước chân của các em và giúp các cộng đoàn chúng ta trở thành những dấu chỉ sống động và đáng tin cậy của Tin Mừng.
Từ Vatican, ngày 11 tháng 8 năm 2026, Lễ Kính Thánh Clara thành Assisi
LÊÔ PP. XIV
Chuyển ngữ từ: vatican.va
Nguồn: hdgmvietnam.com
