HÀNH HƯƠNG VỀ CỘI NGUỒN ĐỨC TIN
NOI GƯƠNG CHA THÁNH GIACÔBÊ ĐỖ MAI NĂM

Ngày 12 tháng 8 năm 2026, đông đảo con cái trong và ngoài Giáo phận Thanh Hóa đã quy tụ về Đền Thánh Giacôbê Đỗ Mai Năm, thuộc Giáo họ biệt lập Bồng Trung, Giáo xứ Kẻ Bền, để tham dự Ngày Hành hương Giáo phận tại Đền Thánh. Đây là dịp đặc biệt để cộng đoàn dân Chúa cùng nhau dâng lời tạ ơn Thiên Chúa về hồng ân tử đạo mà Người đã thương ban cho Giáo phận qua chứng tá anh hùng của Cha Thánh Giacôbê Đỗ Mai Năm, vị chứng nhân đức tin đã hiến dâng mạng sống cho Đức Kitô cách đây gần 190 năm.

Ngay từ sáng sớm, dù tiết trời oi bức, từng đoàn người từ nhiều nơi đã rộn ràng trở về Đền Thánh. Những bước chân hành hương mang theo bao tâm tình, thao thức và ước nguyện. Trước phần mộ và di tích của vị thánh tử đạo, những làn hương trầm nghi ngút bay lên, hòa cùng những lời kinh, lời khấn nguyện chân thành. Tất cả làm nên một bầu khí linh thiêng, diễn tả niềm tin, lòng thành kính và tình hiệp nhất của đoàn con cái Giáo phận.

Trước khi bước vào Thánh lễ, cộng đoàn sốt sắng cử hành Giờ Chầu Thánh Thể. Trong thinh lặng trước Thánh Thể Chúa, mỗi người được mời gọi trở về với nguồn mạch của mọi ơn gọi và mọi chứng tá đức tin: Đức Giêsu Kitô, Đấng đã tự hiến mình làm lương thực nuôi sống nhân loại. Chính tình yêu tự hiến của Đức Kitô đã trở thành nguồn sức mạnh giúp biết bao thế hệ Kitô hữu can đảm sống và làm chứng cho Tin Mừng. Nơi Cha Thánh Giacôbê Đỗ Mai Năm, tình yêu ấy đã được đáp trả bằng một cuộc đời tận hiến và cuối cùng hiến tế bằng chính mạng sống của mình.

Trong những giây phút thinh lặng và sốt mến, đoàn con thảo dâng lên Chúa những tâm tình tạ ơn và những lời nguyện xin cho Giáo Hội, cho Giáo phận, cho các giáo xứ, giáo họ và từng gia đình; cách riêng, xin Chúa ban thêm sức mạnh để mỗi người biết sống đức tin cách trưởng thành và trung thành hơn giữa những thách đố của thời đại hôm nay.

Cao điểm của Ngày Hành hương là Thánh lễ tạ ơn được long trọng cử hành do Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh, nguyên Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Huế, chủ sự. Đồng tế với ngài có Cha Tổng Đại diện Micae Trịnh Ngọc Tứ, quý cha Hạt trưởng, quý cha trong và ngoài giáo hạt, cùng quý tu sĩ nam nữ, chủng sinh và đông đảo cộng đoàn dân Chúa từ nhiều nơi quy tụ về.

Trước Thánh lễ, Cha Gioan Baotixita Đỗ Huy Đông đã giới thiệu đôi nét về cuộc đời và chứng tá đức tin của Cha Thánh Giacôbê Đỗ Mai Năm.

Cha Giacôbê Đỗ Mai Năm sinh năm 1781 tại làng Đông Biện, huyện Vĩnh Lộc, nay thuộc thôn Bồng Trung, xã Biện Thượng, tỉnh Thanh Hóa. Ngài được thụ phong linh mục năm 32 tuổi, dưới thời Đức cha Jacques Benjamin Longer – Gia. Trong những năm tháng Giáo Hội tại Việt Nam phải chịu những cuộc bách hại khốc liệt dưới triều vua Minh Mạng, Cha Năm vẫn trung thành với sứ vụ loan báo Tin Mừng và chăm sóc đoàn chiên. Năm 1838, ngài bị bắt. Sau ba tháng bị giam cầm, tra khảo và dụ dỗ, trước một đức tin không lay chuyển, quan quyền đã kết án tử hình. Ngày 12 tháng 8 năm 1838, Cha Giacôbê Đỗ Mai Năm đã hiên ngang hiến dâng mạng sống để làm chứng cho Đức Kitô.

Ngày hôm nay, đúng vào ngày kỷ niệm cuộc tử đạo của ngài, đoàn con cái Giáo phận trở về nơi đây không chỉ để tưởng nhớ một người đã chết vì đức tin, nhưng còn để tạ ơn Thiên Chúa về một chứng nhân mà Người đã làm nảy sinh từ chính mảnh đất Thanh Hóa thân yêu.

Trong phần khai lễ, Đức Tổng Giuse mời gọi cộng đoàn cùng hiệp dâng lời tạ ơn Thiên Chúa vì biết bao ơn lành Người đã thương ban cho Giáo Hội và Giáo phận. Cách riêng, cộng đoàn tạ ơn Chúa vì từ mảnh đất Bồng Trung này đã xuất hiện một chứng nhân trung kiên và anh dũng của đức tin, để hôm nay trở thành một mẫu gương sáng ngời cho các thế hệ. Đức Tổng cũng mời gọi cộng đoàn khiêm tốn nhìn lại đời sống, nhận ra những thiếu sót và yếu đuối của mình, để sám hối, canh tân và sống xứng đáng hơn với những ân huệ mà Thiên Chúa đã thương ban.

Trong bài giảng, Đức Tổng Giuse khởi đi từ một thực tế căn bản: “Bách hại là thân phận của người Kitô hữu.” Ngay từ những thế kỷ đầu của Kitô giáo, các tín hữu tiên khởi đã phải sống đức tin giữa những thử thách khốc liệt. Hình ảnh các Kitô hữu trong các hang toại đạo tại Rôma là một chứng tích hùng hồn về một Giáo Hội được xây dựng bằng đức tin, máu đào và lòng trung thành. Từ sách Macabê trong bài đọc I, Đức Tổng gợi lại hình ảnh người mẹ đã can đảm chứng kiến những người con của mình lần lượt hy sinh mạng sống vì trung thành với Thiên Chúa. Bà không giữ con lại cho mình, nhưng khích lệ các con can đảm trung thành với đức tin cho đến cùng. Hình ảnh người mẹ ấy, theo Đức Tổng, cũng phảng phất nơi cuộc đời Cha Thánh Giacôbê Đỗ Mai Năm, một con người đã chọn trung thành với Đức Kitô hơn cả mạng sống mình.

Tuy nhiên, Đức Tổng lưu ý rằng, nếu ngày xưa sự bách hại diễn ra bằng tù đày, tra tấn và án tử, thì ngày nay, người Kitô hữu có thể phải đối diện với những hình thức bách hại tinh vi hơn. Đó có thể là công nghệ, kỹ thuật, mạng xã hội, chủ nghĩa hưởng thụ, áp lực cơm áo gạo tiền, những trào lưu văn hóa và những tiêu chuẩn sống xa rời Tin Mừng. Những điều ấy không nhất thiết buộc người Kitô hữu phải công khai từ bỏ đức tin, nhưng có thể âm thầm làm cho người ta nguội lạnh trong đời sống đạo, thỏa hiệp với điều xấu và dần dần đánh mất căn tính Kitô hữu trong những chọn lựa thường ngày. Vì thế, tử đạo hôm nay có thể không nhất thiết là đổ máu, nhưng là dám chết đi mỗi ngày cho những gì chống lại Tin Mừng; dám từ bỏ ích kỷ, tham vọng, hưởng thụ và những lôi kéo của thế gian để trung thành với Đức Kitô.

Kết thúc bài giảng, Đức Tổng tha thiết mời gọi cộng đoàn cầu xin Chúa ban cho mỗi người một tình yêu đủ mạnh để có thể nói như thánh Phaolô: “Không có gì có thể tách chúng ta ra khỏi tình yêu của Đức Kitô.” Đó cũng là lời mời gọi mỗi người hãy trở thành một chứng nhân của Đức Kitô giữa lòng đời, không nhất thiết bằng những việc phi thường, nhưng bằng một đời sống trung thành, yêu thương, hy sinh và can đảm sống đức tin trong những chọn lựa rất bình thường mỗi ngày.

Sau bài giảng, Thánh lễ tiếp tục với phần Lời nguyện tín hữu và Phụng vụ Thánh Thể. Những lời kinh, tiếng hát và sự trang nghiêm của cộng đoàn hòa quyện trong bầu khí linh thiêng, làm nên một cuộc gặp gỡ sâu xa giữa đoàn con cái Giáo phận với Đức Kitô Thánh Thể và với chứng tá của vị thánh tử đạo quê hương.

Trước khi kết thúc Thánh lễ, Cha Tổng Đại diện Micae Trịnh Ngọc Tứ, thay mặt Giáo phận, bày tỏ lòng tri ân sâu sắc trước sự hiện diện đầy yêu thương của Đức Tổng Giuse, quý cha, quý tu sĩ nam nữ, chủng sinh và toàn thể cộng đoàn dân Chúa. Cha cũng thay lời Đức Cha Giuse Nguyễn Đức Cường gửi lời cảm ơn chân thành đến Cha Quản nhiệm cùng các ban ngành, đoàn thể và toàn thể cộng đoàn Giáo họ Bồng Trung. Với tinh thần quảng đại và trách nhiệm, cộng đoàn đã nỗ lực chuẩn bị chu đáo để Ngày Hành hương Giáo phận diễn ra trong bầu khí trang nghiêm, sốt sắng và hiệp nhất.

Trong huấn từ cuối lễ, Đức Tổng Giuse tiếp tục nhắn nhủ đoàn con cái Giáo phận hãy luôn giữ vững lòng mến và niềm cậy trông nơi Thiên Chúa, đồng thời biết noi gương Cha Thánh Giacôbê Đỗ Mai Năm để sống đức tin cách mạnh mẽ và trung thành. Ngài cũng chia sẻ lại ước mơ về việc hình thành một “trục hành hương các Thánh Tử đạo Thanh Hóa”, để những địa điểm gắn liền với chứng tích đức tin của cha ông trở thành những điểm đến thiêng liêng, giúp các thế hệ hôm nay và mai sau biết trân trọng gia sản đức tin được trao truyền bằng biết bao hy sinh, thậm chí bằng chính máu đào của các chứng nhân. Đồng thời, Đức Tổng bày tỏ khát vọng một ngày nào đó Giáo phận Thanh Hóa có thể tổ chức được một đại lễ hành hương mang tầm vóc lớn, trở thành một điểm quy tụ đức tin và lòng đạo đức bình dân, như những trung tâm hành hương nổi tiếng của Giáo Hội tại Việt Nam.

Ngày Hành hương khép lại, nhưng những tâm tình thiêng liêng vẫn còn đọng lại trong lòng mỗi người. Từ Bồng Trung, những người con của Giáo phận lại lên đường trở về với gia đình, giáo xứ và môi trường sống của mình. Nhưng chuyến hành hương hôm nay không chỉ là một cuộc trở về với một địa điểm linh thiêng. Đó còn là một cuộc trở về với chính căn tính Kitô hữu, trở về với cội nguồn đức tin và với lời mời gọi sống trung thành với Đức Kitô.

Gần 190 năm đã trôi qua kể từ ngày Cha Thánh Giacôbê Đỗ Mai Năm hiến dâng mạng sống. Thời đại đã đổi thay, nhưng câu hỏi dành cho người Kitô hữu vẫn còn nguyên giá trị: Tôi có dám sống đức tin của mình không? Tôi có dám trung thành với Tin Mừng trong những chọn lựa nhỏ bé mỗi ngày không? Tôi có dám “tử đạo” cho cái tôi, cho ích kỷ, cho hưởng thụ và những cám dỗ của thời đại không?

Ước gì lời chứng của Cha Thánh Giacôbê Đỗ Mai Năm không chỉ được chúng ta tưởng nhớ mỗi năm, nhưng trở thành một lời nhắc nhở sống động trong từng gia đình, từng cộng đoàn và nơi mỗi người tín hữu.

Nguyện xin Thiên Chúa, qua lời chuyển cầu của Cha Thánh Giacôbê Đỗ Mai Năm, ban cho mỗi người con Giáo phận biết kiên trung trong đức tin, bền bỉ trong đức cậy và nhiệt thành trong đức mến; để giữa một thế giới nhiều biến động, mỗi người chúng ta vẫn can đảm sống và làm chứng cho Đức Kitô bằng chính đời sống của mình.

Cha Thánh Giacôbê Đỗ Mai Năm, xin cầu cho chúng con!

Nhật Trường, S.J.
Ban Truyền thông Giáo phận Thanh Hóa
Xin xem thêm hình ảnh tại đây