Peru chờ đón Đức Thánh Cha Lêô XIV “trở về nhà”

Vatican News

Từ thủ đô Lima đến Chiclayo, từ vùng núi Andes đến cửa ngõ Amazon, chương trình viếng thăm phản ánh sự đa dạng của đất nước và những mối quan tâm mục vụ quen thuộc của Đức Thánh Cha: hòa bình, người nghèo, đời sống đức tin, các dân tộc bản địa và việc chăm sóc công trình tạo dựng.

Những chiếc áo T-shirts in hình Đức Thánh Cha Lêô XIV tại thủ đô Lima, Peru.   (AFP or licensors)

Trở lại một đất nước đang cần hòa giải

Theo chương trình dự kiến, Đức Thánh Cha đến Peru ngày 11/11. Ngài sẽ gặp lại một đất nước có nhiều thay đổi về chính trị và xã hội, nhưng vẫn đối diện những khắc khoải từng ghi dấu trong thời gian ngài phục vụ tại đây.

Vào thập niên 1990, khi phụ trách đào tạo trong Dòng Augustinô tại Trujillo, cha Robert Prevost đã tham gia những hoạt động bảo vệ nhân quyền, trong đó có việc thu thập chữ ký ủng hộ Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền của Liên Hiệp Quốc. Đó là thời kỳ Tổng thống Alberto Fujimori cầm quyền. Nay, trở lại trong tư cách Đấng kế vị Thánh Phêrô, ngài dự kiến được tân Tổng thống Keiko Fujimori, con gái ông Alberto Fujimori, đón tiếp.

Sau một thập niên bất ổn với tám đời tổng thống và 21 thủ tướng, Peru cần những nỗ lực củng cố lòng tin và tìm kiếm đồng thuận. Trong bối cảnh ấy, chuyến viếng thăm được kỳ vọng góp phần mở ra không gian gặp gỡ và hòa giải.

ĐTC Lêô XIV (Cha Robert Prevost) khi còn ở Peru.   (AFP or licensors)

Giáo sư Kurth Mendoza Gutiérrez, chuyên gia truyền thông tại Đại học San Martín de Porres ở Lima, nguyên Trưởng ban Truyền thông Hội đồng Giám mục Peru, nhận định:

“Hình ảnh Đức Giáo hoàng có vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống tâm linh của Peru. Sự hiện diện của Ngài bên cạnh chính quyền chắc chắn sẽ tạo nên một bầu khí hòa bình – điều mà đất nước đang rất cần vào lúc này.”

Tại Lima, Đức Thánh Cha dự kiến tham dự cuộc gặp về những thách đố và hy vọng đối với tương lai dân tộc Peru, tại quảng trường trước Nhà thờ Chính tòa. Cuộc gặp sẽ là dịp để sứ điệp Tin Mừng đến với các giới chức và đông đảo người dân đang mong đợi sự ổn định.

Gần gũi với người nghèo và những người bị tổn thương

Đức Thánh Cha trở lại với một Giáo hội mà ngài am hiểu qua kinh nghiệm phục vụ trực tiếp. Khi coi sóc Giáo phận Chiclayo, Đức cha Prevost được biết đến như một mục tử biết lắng nghe, tổ chức công việc và góp phần nối kết những quan điểm khác nhau.

Sự quan tâm dành cho người nghèo, người di dân và các cộng đoàn bên lề xã hội là nét nổi bật trong sứ vụ ấy. Đây cũng là những vấn đề có vị trí quan trọng trong đời sống Giáo hội tại Peru và châu Mỹ Latinh.

ĐTC Lêô XIV (Đức cha Robert Prevost) khi còn ở Peru.

Nhà khoa học chính trị Eduardo Dargent, thuộc Đại học Công giáo Giáo hoàng Peru, nhận xét:

“Tại Peru, cũng như trên toàn bộ Châu Mỹ Latinh, có một bộ phận Giáo hội từng rất dè dặt với những cải cách. Tuy nhiên, Đức Giáo hoàng Lêô XIV cũng mang trong mình tầm nhìn ấy: sự lựa chọn ưu tiên cho người nghèo và sự trăn trở trước quyền lực của các tập đoàn lớn. Vị Giáo hoàng mang trái tim Peru hiện là người lãnh đạo, ngài rất được yêu mến và kính trọng. Những gì chúng ta sắp chứng kiến là một bầu khí hòa hợp và lòng biết ơn sâu sắc.”

Một mối quan tâm khác là những tổn thương do lạm dụng gây ra. Các vụ việc liên quan đến cộng đoàn Sodalitium Christianae Vitae đã để lại những vết thương sâu sắc trong Giáo hội địa phương. Theo thông tin được nêu trong chương trình chuyến đi, Đức Thánh Cha sẽ gặp riêng các nạn nhân lạm dụng để lắng nghe và bày tỏ sự gần gũi.

Những cuộc gặp này nhắc nhớ rằng việc chăm sóc những người bị tổn thương phải giữ vị trí thiết yếu trong đời sống Giáo hội. Đằng sau các hồ sơ và quyết định là những con người cần được lắng nghe, tôn trọng và đồng hành.

Chiclayo: cuộc gặp lại giữa vị mục tử và đoàn chiên

Nếu Lima là nơi diễn ra những cuộc gặp mang tầm vóc quốc gia, Chiclayo gợi lại những năm tháng Đức Thánh Cha trực tiếp chăm sóc một Giáo hội địa phương. Ngài coi sóc giáo phận từ năm 2015 đến năm 2023, trước khi được gọi về Roma.

Chương trình tại đây mang bầu khí gần gũi, với bữa tối cùng các linh mục và những cuộc gặp chủng sinh, hội đồng mục vụ, cộng đoàn Đại học Công giáo Thánh Turibio de Mogrovejo. Trường đại học này từng trao bằng tiến sĩ danh dự cho ngài vào ngày 17/11/2023.

ĐTC Lêô XIV (Đức cha Robert Prevost) khi còn ở Peru.

Đối với các cộng đoàn, chuyến viếng thăm là dịp gặp lại vị giám mục đã chia sẻ với họ những trách nhiệm và khó khăn thường ngày. Đối với Đức Thánh Cha, đây là cơ hội trở lại những nơi từng giúp ngài hiểu sâu hơn đời sống của người dân và nhu cầu của Giáo hội.

Ngày 13/11, chương trình dự kiến gồm cuộc gặp tại đại học, Thánh lễ ở Pimentel và cuộc viếng thăm Đền thánh Đức Mẹ Bình An, nơi ngài từng phó dâng sứ vụ giám mục năm 2015. Ngày 14/11, ngài sẽ chủ sự nghi thức đội triều thiên cho tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội tại Nhà thờ Chính tòa Chiclayo, cử hành Thánh lễ tại Santa Cruz de Succhabamba và đến Zaña.

Các cuộc gặp với linh mục, tu sĩ và những người phục vụ mục vụ cho thấy chiều kích gia đình của chuyến trở về. Giữa những cử hành đông người, vẫn có chỗ dành cho việc lắng nghe và chia sẻ với các cộng sự từng cùng ngài phục vụ.

Theo dấu chân Thánh Turibio de Mogrovejo

Tại Zaña, Đức Thánh Cha dự kiến chủ sự lễ bế mạc Năm Thánh kỷ niệm 300 năm phong thánh cho Thánh Turibio de Mogrovejo. Vị giám mục thừa sai người Tây Ban Nha là mẫu gương gần gũi đối với Giáo hội Peru, đặc biệt trong tinh thần đến với các cộng đoàn xa xôi.

ĐTC Lêô XIV (Đức cha Robert Prevost) khi còn ở Peru.

Trong thư gửi các giám mục châu Mỹ Latinh hồi tháng Chín, Đức Thánh Cha viết: “Có những khía cạnh của một giáo phận thật khó mà thấu hiểu nếu chỉ ngồi đằng sau bàn làm việc.” Nhận định ấy diễn tả một xác tín mục vụ: người mục tử cần đến tận nơi, gặp gỡ và lắng nghe để hiểu thực tế của đoàn chiên. Những chuyến thăm mục vụ giúp nhận ra các nhu cầu mà báo cáo hay công việc hành chính không thể phản ánh đầy đủ.

Cuộc viếng thăm Zaña vì thế nối kết ký ức về Thánh Turibio với kinh nghiệm của Đức Thánh Cha tại Chiclayo. Việc trở lại nơi này cũng hướng sự chú ý đến các cộng đoàn nhỏ, những người gìn giữ đức tin giữa những giới hạn và khó khăn của đời sống địa phương.

Zaña chuẩn bị đón “người quen” trở về

Zaña từng là trung tâm thương mại thịnh vượng dưới thời thuộc địa Tây Ban Nha, với những nhà thờ lớn. Các cuộc tấn công của cướp biển và trận lụt tàn phá đã góp phần khiến thị trấn suy tàn, để lại những dấu tích còn hiện diện trong ký ức người dân.

Qua nhiều thế hệ, những biến cố đau thương ấy gắn với truyền thuyết về một “lời nguyền”, liên quan đến việc một linh mục bị sát hại thời thuộc địa. Đó là câu chuyện dân gian phản ánh cách cộng đồng ghi nhớ quá khứ, chứ không phải một phán quyết của Giáo hội về đời sống bí tích tại đây.

ĐTC Lêô XIV (Đức cha Robert Prevost) khi còn ở Peru.

Zaña cũng là nơi Thánh Turibio de Mogrovejo qua đời ngày 23/3/1606, sau những năm tháng tận tụy loan báo Tin Mừng. Khi còn là Giám mục Chiclayo, Đức cha Prevost thường đến thị trấn vào dịp lễ kính thánh nhân ngày 27/4.

Nay, khoảng 4.000 cư dân đang chuẩn bị đón ngài với niềm vui. Bà Maria Colchado, 63 tuổi, tham gia sơn lại ngôi nhà thờ bằng màu trắng và đỏ bordeaux, nhờ kinh phí quyên góp qua việc bán vé số. Bà chia sẻ: “Lời nguyền đã kết thúc rồi! Việc Đức Giáo hoàng bước chân vào Zaña có nghĩa là chúng tôi đã nhận được muôn vàn phúc lành... Đức Giáo hoàng đang trở về nhà.”

Lời nói mộc mạc ấy diễn tả niềm hy vọng của người dân. Việc đón tiếp Đức Thánh Cha trở thành dịp để họ cùng chăm sóc nhà thờ, đường phố và giới thiệu những nét đẹp của cộng đồng.

Đức cha Edinson Farfán, người kế nhiệm ngài tại Chiclayo, cho biết: “Đức Thánh Cha dành một tình cảm rất đặc biệt cho Zaña. Ai ai cũng muốn thể hiện những gì tốt đẹp nhất của thị trấn này để đón tiếp ngài.”

Hình ảnh Thánh Turibio và Đức Thánh Cha được treo trên các bức tường. Những chiếc xe ba bánh mang dòng chữ “Chúa Kitô yêu thương bạn” cũng chuẩn bị phục vụ khách hành hương, góp thêm dấu chỉ cụ thể của sự đón tiếp.

Cusco: niềm vui đón tiếp giữa nỗi buồn mất vị mục tử

Rời vùng duyên hải, Đức Thánh Cha dự kiến đến Cusco, cố đô của đế chế Inca, ở độ cao hơn 3.300 mét giữa dãy Andes. Tại đây, ngài sẽ gặp một cộng đoàn có truyền thống đức tin gắn bó sâu sắc với lịch sử và văn hóa bản địa.

Tuy nhiên, công tác chuẩn bị diễn ra trong nỗi buồn sau khi Đức Tổng Giám mục Richard Daniel Alarcón Urrutia qua đời ngày 30/10, hưởng thọ 74 tuổi. Một ngày trước đó, Đức cha Jorge Pedro Carrión Pavlich của Giáo phận Puno lân cận cũng qua đời.

Phòng thánh của một nhà thờ ở Callao, Peru chưng ảnh Đức Thánh Cha Lêô XIV.   (AFP or licensors)

Trong điện văn chia buồn gửi Đức Tổng Giám mục phó Lizardo Estrada Herrera, người kế nhiệm tại Cusco, Đức Thánh Cha viết: “Đức Cố Tổng Giám mục Alarcón là một mục tử xả thân, người đã cống hiến cuộc đời mình để phụng sự Thiên Chúa và Giáo hội với lòng trung thành tuyệt đối suốt nhiều năm. Tôi xin dâng lời cầu nguyện cho linh hồn ngài sớm được hưởng dung nhan Chúa.”

Chuyến viếng thăm vì thế còn mang ý nghĩa an ủi một Giáo hội địa phương vừa mất vị chủ chăn. Niềm vui đón Đức Thánh Cha đi cùng tâm tình tưởng nhớ và biết ơn những mục tử đã phục vụ cộng đoàn.

Tại di tích Saqsaywaman, Đức Thánh Cha dự kiến nói về lòng đạo đức bình dân. Trước khi qua đời, Đức Tổng Giám mục Alarcón từng chia sẻ: “Đức Thánh Cha sẽ nói về lòng sùng kính Đức Mẹ trong đời sống bình dân, nhằm định hướng làm sao để lòng sùng kính ấy chuyển hóa thành cam kết dấn thân Kitô giáo thực sự, thay vì chỉ dừng lại ở khía cạnh văn hóa hay dân gian.” Đó là lời mời gọi giúp những biểu hiện đức tin trong lễ hội, kinh nguyện và truyền thống sinh hoa trái trong cuộc sống. Lòng sùng kính được nuôi dưỡng sẽ dẫn người tín hữu đến việc sống Tin Mừng, quan tâm đến tha nhân và có trách nhiệm với cộng đồng.

Pucallpa: lắng nghe từ vùng Amazon

Từ Andes, hành trình tiếp tục về phía đông, đến Pucallpa, cửa ngõ vùng Amazon. Cuộc gặp các nhà thừa sai và đại diện các dân tộc bản địa đặt trọng tâm vào những cộng đoàn thường sống xa các trung tâm lớn. Sự hiện diện tại đây tiếp nối mối quan tâm đối với con người và môi trường Amazon. Việc bảo vệ các dân tộc bản địa gắn với bảo vệ vùng đất, nguồn nước và rừng, những yếu tố thiết yếu đối với đời sống và văn hóa của họ.

Trong hành trình xuyên qua nhiều vùng địa lý, Pucallpa nhắc nhớ nhu cầu lắng nghe những tiếng nói ít được chú ý. Các nhà thừa sai và cộng đoàn bản địa sẽ mang đến kinh nghiệm đức tin, những khó khăn và hy vọng riêng, góp phần làm phong phú cuộc gặp gỡ giữa Đức Thánh Cha với Giáo hội Peru.

ĐTC Lêô XIV (Đức cha Robert Prevost) khi còn ở Peru.

Chuyến tông du cũng đặt ra yêu cầu đáng kể về thể lực đối với vị Giáo hoàng 71 tuổi vừa trải qua phẫu thuật phổi. Những chặng bay, các cử hành và sự thay đổi độ cao đòi hỏi việc tổ chức chu đáo.

Giữa những chuẩn bị ấy, hình ảnh được người dân Peru nhắc đến vẫn là cuộc “trở về nhà”. Từ Lima đến Chiclayo, từ Zaña đến Cusco và Pucallpa, họ chờ đón vị mục tử đã gắn bó với đất nước mình. Những cuộc tái ngộ sắp tới sẽ là dịp củng cố các mối dây ấy và khơi dậy tinh thần phục vụ trong đời sống Giáo hội.
 

Nguồn: vaticannews.va