Đối với Fernando Mario Díaz Hernández và Cynthia Izaguirre Roldán, hai sinh viên đại học 19 tuổi đến từ tỉnh Camagüey ở miền trung Cuba, đức tin không chỉ là một niềm xác tín tôn giáo, mà còn là nguồn sức mạnh giúp họ kiên trì bước đi giữa những thử thách của cuộc sống thường ngày.

Camagüey nằm giữa Đại Tây Dương và vùng biển Caribê, là một trong những trung tâm Công giáo quan trọng của Cuba. Tuy nhiên, theo số liệu của Giáo hội, Tổng Giáo phận Camagüey chỉ có 15 giáo xứ và 26 linh mục phục vụ khoảng 800.000 giáo dân. Trên toàn quốc, chỉ có khoảng 370 linh mục cho 11 giáo phận - một con số khiêm tốn so với nhu cầu mục vụ ngày càng lớn.

Những thách đố của đời sống đức tin

Fernando cho biết sự hiện diện của nhiều nhà thờ trong thành phố giúp đời sống Công giáo vẫn còn in đậm giữa lòng xã hội. Tuy nhiên, anh thẳng thắn chia sẻ: “Là một người trẻ Công giáo ở Cuba thật không dễ dàng chút nào.”

Cynthia đồng tình với nhận định ấy. Theo cô, một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là sự thiếu hụt linh mục và sự thiếu kiên định trong đời sống đức tin. “Chúng tôi cần nhiều người trẻ sống đúng với những xác tín của mình, thay vì để hoàn cảnh hoặc áp lực xã hội chi phối,” cô nói.

Cha Alberto Reyes Pías, linh mục quản xứ Thánh Giuse tại Esmeralda, cũng nhìn nhận thực trạng này với nhiều trăn trở. Theo ngài, thách đố lớn nhất của người trẻ hôm nay là tìm được một con đường dẫn đến cuộc gặp gỡ thực sự với Thiên Chúa.

Các bạn trẻ Cuba sốt sắng tham dự Thánh lễ (Nguồn: Mục vụ Giới trẻ Camagüey)

“Người trẻ cần được giúp đỡ để khám phá chiều kích siêu việt của cuộc sống, nhận ra rằng con người không chỉ sống cho những nhu cầu vật chất trước mắt, mà còn được tạo dựng cho những giá trị vĩnh cửu,” ngài chia sẻ.

Trong một xã hội mà các giá trị tinh thần thường bị xem nhẹ, thậm chí bị coi là rào cản trên con đường thành công, người trẻ Công giáo phải không ngừng lựa chọn giữa Tin mừng và những cám dỗ của thế gian.

Theo Cha Reyes, điều đáng lo ngại nhất là khi cuộc sống bị thu hẹp vào cuộc chiến sinh tồn từng ngày, con người rất dễ đánh mất ý nghĩa sâu xa của cuộc đời. “Thế hệ trẻ hôm nay cần giữ vững niềm hy vọng rằng một quê hương tốt đẹp hơn vẫn có thể thành hiện thực, dù đang sống trong cảnh thiếu thốn, bất ổn và nhiều bế tắc,” ngài nói.

Sự lan rộng của các tín ngưỡng dân gian

Bên cạnh những khó khăn về kinh tế và xã hội, Giáo hội Cuba còn phải đối mặt với một thách thức khác: sự phát triển mạnh mẽ của các tôn giáo và tín ngưỡng có nguồn gốc Phi-Cuba.

Cha Reyes nhận định rằng những hình thức tín ngưỡng này thường mang lại cho người ta cảm giác kiểm soát được cuộc sống giữa một xã hội đầy bất trắc. “Trong hoàn cảnh mà người ta không biết ngày mai sẽ ra sao, nhiều người tìm đến những tín ngưỡng hứa hẹn sự bảo đảm và an toàn,” ngài giải thích.

Theo ngài, một trong những lý do khiến các tín ngưỡng này thu hút đông đảo người theo là chúng không đòi hỏi những cam kết luân lý nghiêm túc như đời sống Kitô hữu, khiến người ta dễ dàng bị lôi cuốn.

Những khó khăn vượt ra ngoài đời sống tôn giáo

Thách đố của người trẻ Cuba không chỉ dừng lại ở đời sống đức tin. Trong những năm gần đây, làn sóng di cư ngày càng dâng cao. Hàng trăm ngàn người Cuba đã rời bỏ quê hương để tìm kiếm cơ hội sống tốt hơn ở nước ngoài. Theo số liệu của Tốc chức Theo dõi Nhân quyền (HRW), dân số Cuba đã giảm 10% trong giai đoạn từ tháng 12 năm 2021 đến tháng 12 năm 2023, chủ yếu do di dân.

Cùng lúc đó, quốc gia này đang trải qua một cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng: nhiều khu vực phải chịu cảnh mất điện kéo dài tới 20 giờ mỗi ngày, tình trạng thiếu lương thực, thuốc men và các nhu yếu phẩm thiết yếu ngày càng trầm trọng. Chính phủ Cuba thậm chí đã phải lần đầu tiên cầu viện Chương trình Lương thực Thế giới của Liên Hiệp Quốc để xin trợ cấp sữa bột cho trẻ em dưới 7 tuổi.

Đời sống khó khăn khiến nhiều gia đình chỉ còn biết lo chuyện tồn tại qua từng ngày, và đó cũng là một thử thách lớn đối với việc duy trì đời sống đức tin.

Đức tin - nguồn hy vọng giữa bóng tối

Dẫu vậy, giữa những thực tại đầy thử thách ấy, đức tin vẫn là ngọn đèn không ngừng soi sáng tâm hồn nhiều người trẻ.

Cynthia tin rằng chính đức tin giúp cô và nhiều người khác tiếp tục nuôi dưỡng hy vọng về một tương lai tươi sáng hơn. “Tôi mơ về một đất nước tự do hơn, nơi chúng tôi có thể công khai sống đức tin của mình, tổ chức các cuộc rước kiệu hay đi Đàng Thánh Giá mà không phải lo sợ bị ngăn cản,” cô chia sẻ.

Điều làm cô xúc động nhất là dù hoàn cảnh có khắc nghiệt đến đâu, vẫn còn rất nhiều người không ngừng tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống nơi Thiên Chúa và kiên trì dấn thân cho một tương lai tốt đẹp hơn. Thay vì chán nản buông xuôi, Cynthia quyết tâm góp phần tạo ra những không gian gặp gỡ, đối thoại và sinh hoạt đức tin cho giới trẻ. “Đức tin vẫn đang sống động tại Cuba. Vẫn còn những người trẻ sẵn sàng dấn thân để giữ cho ngọn lửa hy vọng luôn cháy sáng trong gia đình và cộng đoàn của mình.”

“Khi con không thể bước tiếp, Chúa nâng đỡ con”

Về phần mình, Fernando thú nhận rằng có những lúc anh cảm thấy khó duy trì niềm hy vọng. Nhưng chính trong những thời khắc ấy, anh tìm thấy sức mạnh nơi Chúa: “Khi tôi cảm thấy không thể tiếp tục được nữa, khi mọi sự dường như vượt quá sức chịu đựng, tôi đến trước nhan Chúa. Ngài an ủi tôi, ban cho tôi nghị lực và sức mạnh để tiếp tục bước đi.”

Chính vì thế, anh tích cực tham gia mục vụ giới trẻ trong giáo phận, mong muốn cùng các bạn trẻ xây dựng những môi trường lành mạnh, nơi mọi người được đào luyện đức tin, được lắng nghe và được khơi dậy nguồn sinh lực thiêng liêng để sống vì vinh quang Thiên Chúa.

Những dấu hiệu hy vọng trong lòng Giáo hội Cuba

Dù phải đối mặt với làn sóng di cư không ngừng, Giáo hội Cuba vẫn đang chứng kiến nhiều dấu hiệu đáng khích lệ.

Cha Reyes nhận thấy ngày càng có nhiều trẻ em mạnh dạn tuyên xưng đức tin của mình một cách công khai. Không ít em tự mình đến nhà thờ mà không cần cha mẹ đưa đón. Điều đặc biệt là chính chứng tá đơn sơ của các em đã trở thành động lực giúp nhiều bậc phụ huynh quay trở lại với đời sống đức tin.

Các bạn trẻ Cuba tham gia đoàn rước (Nguồn: Mục vụ Giới trẻ Camagüey)

Bên cạnh đó, ngày càng có nhiều đôi bạn trẻ xin lãnh nhận Bí tích Hôn phối, nhiều gia đình đưa con cái đến chịu Bí tích Rửa tội, và số người tham gia các nhóm tân tòng cũng gia tăng đáng kể.

“Dù nhiều người trẻ rời bỏ đất nước, các cộng đoàn vẫn tiếp tục được đổi mới nhờ những người trẻ khác đang tìm đến với Chúa. Chúng tôi được chứng kiến những cuộc hoán cải đẹp đẽ, và đó là niềm hy vọng lớn lao,” Cha Reyes chia sẻ.

Hy vọng không bao giờ tắt

Câu chuyện của những người trẻ Công giáo Cuba là lời nhắc nhở mạnh mẽ cho Giáo hội hôm nay: đức tin không lớn lên trong sự dễ dàng, nhưng thường được tôi luyện giữa thử thách.

Giữa những thiếu thốn vật chất, những bất ổn xã hội và những giới hạn của cuộc sống thường ngày, nhiều người trẻ Cuba vẫn trung thành bước theo Đức Kitô. Họ là những chứng nhân âm thầm của Tin mừng, những người tiếp tục giữ cho ngọn lửa hy vọng cháy sáng giữa đêm tối.

Và chính từ những cộng đoàn nhỏ bé ấy, Giáo hội vẫn không ngừng được tái sinh, bởi nơi nào còn có những tâm hồn biết đặt niềm tin vào Thiên Chúa, nơi đó vẫn còn hy vọng cho tương lai.

Tác giả: Diego López Colín - catholicworldreport.com