Giáo lý viên nổi lên như những ngọn hải đăng của niềm hy vọng đối với Giáo hội Công giáo. Công việc của họ không chỉ là truyền đạt kiến thức giáo lý, mà còn nuôi dưỡng một cuộc gặp gỡ sống động với Chúa Giêsu Kitô, củng cố các cộng đoàn đức tin đích thực. Trong số phát hành tháng 01/2026 mới đây của tạp chí Piazza di San Pietro, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã hồi đáp lá thư của một giáo lý viên người Thụy Sĩ tên là Nunzia, trong đó ngài nhấn mạnh rằng thách đố thực sự không nằm ở số lượng người tham dự, mà ở việc vun đắp một một cảm thức sâu sắc về sự thuộc về Giáo hội. Lời huấn dụ này của Đức Thánh Cha, cùng với giáo huấn lâu đời của Giáo hội, vạch ra một tầm nhìn tích cực và mang tính xây dựng về vai trò của giáo lý viên hiện nay.

Vai trò cốt yếu của giáo lý viên trong xã hội đương đại

Dạy Giáo lý là một thừa tác vụ cổ xưa trong Giáo hội, như Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nhắc lại trong Tông thư Antiquum Ministerium (2021), qua đó ngài chính thức thiết lập thừa tác vụ giáo dân của giáo lý viên và công nhận vai trò vô giá của họ trong việc truyền đạt đức tin. Trong bối cảnh hiện nay, giáo lý viên là cầu nối giữa truyền thống tông đồ và những thực tế hiện đại. Giáo lý viên không chỉ là những những nhà giáo dục, mà còn là những chứng nhân sống động, giúp con người ở mọi lứa tuổi khám phá vẻ đẹp của Tin Mừng giữa một thế giới bị phân mảnh.

Theo Hướng dẫn Giáo lý (2020) của Bộ Loan báo Tin mừng, giáo lý viên là “những nhà thừa sai trong Thánh Thần”, được mời gọi trở thành chứng nhân đức tin, thầy dạy, người dẫn nhập vào mầu nhiệm (mystagogue), người đồng hành và nhà giáo dục. Trong những xã hội nơi đức tin thường bị giản lược thành một hình thức “tiêu thụ sự thánh thiêng,” như Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã cảnh báo trong thư trả lời Nunzia, giáo lý viên được mời gọi chống lại xu hướng này bằng cách kiến tạo những cộng đoàn sống động. Họ lãnh đạo các giáo xứ không có linh mục thường trú, hướng dẫn trẻ em và người trẻ trong việc học hỏi và sống các bí tích, và nâng đỡ người trưởng thành trong hành trình tăng trưởng thiêng liêng, đặc biệt tại những vùng có truyền thống Kitô giáo lâu đời nhưng đang suy giảm trong thực hành đức tin.

Đức Giáo hoàng Lêô XIV, vị giáo hoàng đầu tiên sinh ra tại Hoa Kỳ và là tu sĩ Dòng Thánh Augustinô, đã nhấn mạnh sự liên tục với các vị tiền nhiệm bằng việc cổ võ việc dạy giáo lý biết đáp ứng trước những thách đố của kỷ nguyên kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo, kín múc cảm hứng từ Đức Lêô XIII. Trong sứ điệp tại Quảng trường Thánh Phêrô, Đức Thánh Cha khích lệ giáo lý viên đừng nản lòng trước sự thiếu vắng kết quả bên ngoài: “Những giờ dành cho việc dạy giáo lý không bao giờ là uổng phí, ngay cả khi số người tham dự rất ít. Vấn đề nằm ở sự thiếu nhận thức về việc mình là một phần của Giáo hội.” Cái nhìn tích cực này mời gọi chúng ta coi việc dạy giáo lý không phải là một nhiệm vụ đo lường bằng con số, mà là một công việc gieo trồng kiên nhẫn, tạo nên sự biến đổi mang tính cá vị và cộng đoàn.

Những thách đố và cơ hội trong thế giới ngày nay

Thế giới hiện đại đặt ra những trở ngại đặc thù: sự cạnh tranh với các hoạt động mang tính thế tục như thể thao và tiệc tùng, như Nunzia đã đề cập trong thư gửi Đức Giáo hoàng, phản ánh một nền văn hóa ưu tiên sự tức thời hơn sự vĩnh cửu. Tuy nhiên, những thách đố này cũng là cơ hội cho sự sáng tạo. Giáo lý viên có thể tích hợp các công cụ kỹ thuật số để làm cho đức tin trở nên dễ tiếp cận hơn, chẳng hạn như những video mang tính giáo dục hay mạng xã hội nhưng luôn phải dựa trên nền tảng cuộc gặp gỡ cá vị với Đức Kitô.

Dạy giáo lý đương đại cần mang tính dung nạp, quan tâm đến các vấn đề như công bằng xã hội, sinh thái toàn diện và đối thoại liên tôn, trong khi vẫn trung thành với giáo huấn Công giáo. Như Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo (số 24–25) khẳng định, dạy giáo lý là một tiến trình suốt đời, nuôi dưỡng đức tin ở mọi giai đoạn đời sống. Theo nghĩa này, giáo lý viên là nhân tố then chốt trong việc hồi sinh các giáo xứ, đặc biệt tại châu Âu và châu Mỹ, nơi sự thế tục hóa đã làm suy giảm việc thực hành tôn giáo.

Chỉ dẫn thực tiễn từ Đức Giáo Hoàng Lêô XIV và Giáo Hội

Đức Giáo hoàng Lêô XIV đưa ra những hướng dẫn mang tính cấu trúc: chú trọng chất lượng hơn số lượng, vun trồng một “cảm thức về Giáo hội” thông qua chứng tá đích thực và cầu nguyện cộng đoàn. Dưới đây là một số gợi ý được gợi hứng từ huấn dụ của ngài và các nguồn Công giáo đáng tin cậy:

1. Nuôi dưỡng mối tương quan cá vị với Đức Kitô:Như Đức Giáo hoàng Phanxicô từng nhấn mạnh, việc trở thành giáo lý viên khởi đi từ việc “ở lại với Thầy”. Hãy dành thời gian hằng ngày cho cầu nguyện và Thánh Thể, nhờ đó việc giảng dạy trở thành một chứng tá sống động.

2. Thích ứng với nhu cầu địa phương:Kết hợp việc dạy giáo lý với đời sống thường nhật. Hãy sử dụng những phương pháp sáng tạo như thảo luận nhóm hoặc sinh hoạt gia đình để vượt qua những xao lãng thế tục.

3. Xây dựng cộng đồng hỗ trợ: Đừng làm việc một mình; hãy cộng tác với các giáo lý viên khác và với các linh mục. Thừa tác vụ dạy giáo lý là sứ vụ cộng đoàn, như Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ (USCCB) nhấn mạnh trong các tài liệu hướng dẫn dành cho giáo lý viên.

4. Kiên nhẫn và lạc quan:Ghi nhớ lời Đức Giáo hoàng Lêô XIV: việc gieo vãi cần thời gian, nhưng chắc chắn sẽ sinh hoa kết trái. Hãy trân trọng những bước tiến nhỏ và tránh rơi vào tâm trạng nản chí.

5. Kết hợp lòng thương xót và niềm vui:Hãy giảng dạy với tình yêu thương, cho thấy đức tin là nguồn mạch bình an trong một thế giới chia rẽ, phù hợp với tinh thần Năm thánh Phanxicô được Đức Giáo hoàng công bố năm 2026.

Kết luận, thừa tác vụ giáo lý viên là một ân huệ đối với Giáo hội, đặc biệt trong thời đại đầy biến chuyển. Theo những lời khôn ngoan của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, chúng ta hãy tiến bước với niềm lạc quan, tin tưởng rằng mọi nỗ lực đều đang gieo những hạt giống của đức tin vĩnh cửu. Mong sao vai trò này gợi hứng chúng ta trở thành những người kiến tạo một thế giới ngày càng hiệp nhất hơn trong Đức Kitô.

Nt. Anna Ngọc Diệp, OP

Dòng Đa Minh Thánh Tâm

Chuyển dịch từ: exaudi.org

Nguồn: hdgmvietnam.com