Hai người hát bài “Mừng vui lên, Exsultet” được không?

20/04/2019
162
Giải đáp của Cha Edward McNamara, Dòng Đạo Binh Chúa Kitô (LC), Khoa trưởng Thần học và giáo sư phụng vụ của Đại học Regina Apostolorum (Nữ Vương các Thánh Tông Đồ), Rôma.

Hỏi: Giáo xứ chúng con có một phó tế hát bài “Mừng vui lên, Exsultet” mỗi năm trong 10 năm qua, và lần này muốn đưa ra một lựa chọn khác. Không ai trong số các phó tế còn lại có khả năng hát hay như vậy, và các linh mục cũng không được đào tạo hát khá để hoàn thành tốt bài hát này. Chúng con có một ca viên có khả năng hoàn hảo cho bài này, và con biết rằng một ca viên có thể hát phần công bố, mà không hát phần dành cho một giáo sĩ. Thưa cha, liệu có thể chấp nhận chia tách bài Công bố Tin mừng Phục sinh này làm hai phần, phần đầu do một ca viên hát, và phần sau do một trong các linh mục hiện diện hát được không? - G. K., Holmdel, New Jersey, Hoa Kỳ.

Đáp: Tôi đoán rằng bạn đọc này mong muốn thay đổi phó tế hát bài “Mừng vui lên, Exsultet” là do tình hình cần thiết chứ không do ước muốn sự mới lạ.

Việc hát bài này là một chức năng đúng của một phó tế, và nếu có mặt một phó tế, chữ đỏ nói nõ rằng ưu tiên là dành cho thầy hơn bất kỳ thừa tác viên nào khác. Một linh mục hoặc ca viên giáo dân chỉ nên được mời hát, nếu không có phó tế tại đó, hoặc thầy không có khả năng hát Công bố Tin Mừng Phục sinh.

Khi một ca viên giáo dân được mời hát, chữ đỏ chỉ nói là bỏ qua phần dành cho thừa tác viên có chức thánh. Xin mời đọc:

“Vì nhu cầu, Tin mừng Phục Sinh cũng có thể do ca xướng viên không phải phó tế công bố: nhưng ca xướng viên bỏ không đọc câu “bởi đó anh chị em thân mến”, cho đến hết lời kêu mời, và bỏ câu chào “Chúa ở cùng anh chị em”.

Toàn bộ đoạn văn được bỏ qua là:

“Hợp nhau đây, tôi xin anh chị em rất thân yêu, đang hân hoan tham dự nguồn sáng này, hết tâm kêu xin cùng Chúa uy linh, tha thiết khấn xin lòng Chúa nhân từ. Người đã thương ban, tôi dù không có công chi, cho tôi gia nhập hàng tư tế Người. Khấn xin Chúa đổ tràn ánh sáng người, để tôi hân hoan ca tụng nến sáng huy hoàng” (theo lời ca của linh mục nhạc sĩ Văn Chi). 

Đoạn văn trên giới thiệu và giải thích lời chào phụng vụ “Chúa ở cùng anh chị em”, được dành riêng cho thừa tác viên có chức thánh. Sẽ có ít ý nghĩa khi linh mục chỉ hát phần này mà không hát phần còn lại của bài Exsultet. Rốt cuộc, tại sao lại đề nghị giáo hữu cầu xin lòng thương xót Chúa để hát các ca tụng nến sáng huy hoàng, nếu ngài không làm như vậy?

Ngay cả khi phiên bản ngắn hơn của Exsultet được sử dụng, do đó bỏ qua đoạn văn trên, thì xem ra là phù hợp khi linh mục tránh tạo ra một sự can thiệp vào thời điểm này chỉ để hát “Chúa ở cùng anh chị em”.

Vì bài Exsultet là một bài thử thách khó về âm nhạc, và lại hát mà không có sự hỗ trợ của bất cứ nhạc cụ nào, một sự gián đoạn như vậy có thể khiến một ca viên không vững tâm dễ bị lạc giọng.

Do đó, một ca viên giáo dân giáo dân nên bỏ qua “Chúa ở cùng anh chị em”, nhưng sẽ hát “Hãy nâng tâm hồn lên”, với tín hữu đáp “Chúng con đang hướng về Chúa”, như với bài tiền tụng trong Thánh lễ, mặc dù có một chút thay đổi giai điệu Bình ca truyền thống.

Đúng là có nhiều bài nhạc cho bài Exsultet, thậm chí một số bài có phần nhạc cụ đệm nữa. Tuy nhiên, trong khi chữ đỏ cho phép đàn phong cầm hỗ trợ tiếng hát, từ quan điểm phụng vụ, sự lựa chọn tốt nhất trong phần này của Vọng Phục Sinh vẫn là phó tế, linh mục hoặc ca viên hát mà không có đàn đệm. Theo cách này, đàn phong cầm được dành để hòa vào tiếng chuông rung khi hát “kinh Vinh Danh, Gloria”.

Đối với lịch sử của bài Exsultet, có bằng chứng rõ ràng rằng nghi thức long trọng này bắt đầu không muộn hơn hậu bán thế kỷ IV. Thí dụ, việc sử dụng hát một bài thánh ca ca tụng nến sáng huy hoàng và mầu nhiệm Phục sinh được đề cập như một tập tục đã được thiết lập trong một bức thư của Thánh Giêrônimô, được viết vào năm 384 cho Presidio, một phó tế ở Piacenza, Ý.

Các thánh Ambrôxiô và thánh Augustinô cũng được biết là đã sáng tác các bài công bố Phục sinh như vậy. Bản văn thi ca và trang trọng của bài Exsultet hiện nay được sử dụng từ thế kỷ V, nhưng chưa rõ tác giả là ai.

Nguyễn Trọng Đa

https://zenit.org/articles/alternate-cantors-during-the-exsultet/